De Nationale Opera presenteert

L’Orfeo Claudio Monteverdi (1567-1643)

Deze productie was te zien in augustus 2007

L'ORFEO

Claudio Monteverdi
Favola in musica
Libretto van Alessandro Striggio
Wereldpremière 24 februari 1607, Palazzo Ducale, Mantua

 

DEZE PRODUCTIE

Reprise uit 1994/95 en 1996/97
Première 31 augustus 2007
Deze productie maakte deel uit van de Monteverdi-cyclus aan het begin van het seizoen 2007/08.

Over de opera

Met L’Orfeo zette Claudio Monteverdi de definitieve stap naar een nieuwe dramatische kunstvorm, de opera. Hier was sprake van een geheel nieuwe theatrale stijl, waarin de dialoog werd gezongen en zo een onvermoede uitdrukkingskracht kreeg. Het mythische verhaal over de zanger die in de onderwereld afdaalt om zijn gestorven vrouw terug te halen, wordt in deze versie in een pastoraal kader geplaatst. Orpheus’ mislukte poging om Eurydice mee terug te nemen naar de wereld doet hem weliswaar in de diepste droefenis verzinken, maar wanneer hij alle toekomstige liefde afzweert, verschijnt zijn vader Apollo, die hem vermaant om bij al zijn aardse leed toch niet het onsterfelijke, hemelse leven te vergeten.

HET VERHAAL

Proloog
De Muziek kondigt het verhaal van Orfeo aan.

I
Herders en nimfen zingen vol vreugde over het aanstaande huwelijk van de zanger Orfeo en zijn geliefde, Euridice. Bruid en bruidegom geven op hun beurt uiting aan hun blijdschap.

II
Orfeo denkt terug aan de treurige tijd die achter hem ligt. Plotseling komt een vriendin van Euridice melden hoe deze door een slang werd gebeten en kort daarna stierf. Orfeo is overweldigd door verdriet, maar besluit in de onderwereld af te dalen om zijn bruid terug te krijgen.

III
Begeleid door de Hoop komt Orfeo aan bij de ingang tot de hel, vanwaar hij alleen verder moet. Met zijn zang probeert hij de veerman Charon over te halen hem naar de andere oever van de dodenrivier te brengen, waar de zielen der gestorvenen zich bevinden. Charon weigert, maar valt in slaap op de lieflijke tonen van Orfeo's lied. De zanger kan nu zelf de overkant bereiken.

IV
Proserpina, de echtgenote van Pluto, de god van de onderwereld, weet deze zover te krijgen dat hij Orfeo's verzoek om Euridice naar de levenden te laten terugkeren inwilligt. Er is één voorwaarde: onderweg mag hij niet naar haar omkijken. Als er lawaai klinkt, schrikt Orfeo en kijkt Euridice aan, die opnieuw sterft. Tegen zijn wil wordt Orfeo naar het licht teruggevoerd.

V
Orfeo is ontroostbaar en zweert de liefde voor de vrouwen af. Dan daalt zijn vader, de god Apollo, neer en roept hem op om mee te gaan naar de hemel. Daar zal hij in de zon en de sterren Euridices evenbeeld eeuwig kunnen toezingen. Apollo en Orfeo stijgen samen ten hemel.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Stephen Stubbs
Regie 
Pierre Audi
Instudering regie 
Wim Trompert
Decor 
Michael Simon
Kostuums 
Jorge Jara
Licht 
Jean Kalman
Orkest 
Tragicomedia en Concerto Palatino
Koor 
Vocaal ensemble
Instudering koor 
Martin Wright
La Musica 
David Cordier
Orfeo 
Jeremy Ovenden
Euridice 
Judith van Wanroij
La Speranza 
Pascal Bertin
La Messagiera 
Tania Kross
Caronte 
Alan Ewing
Proserpina 
Wilke te Brummelstroete
Plutone 
Panajotis Iconomou
Ninfa 
Ilse Eerens
Apollo / Pastore 2 
Paul Agnew
Pastore 1 / Eco / Spirito 
Anders J. Dahlin
Pastore 3 / Spirito 
Jeroen de Vaal
Pastore 4 / Spirito 
Harry van der Kamp
    do 23 jan Peter van der Lint, Trouw

    '[...] deze Monteverdi's behoren tot de mooiste voorstellingen in het nog immer voortdurende Audi-tijdperk bij DNO. Grote vragen waren of de producties de tand des tijds hadden doorstaan én of de presentatie ervan pal achter elkaar iets extra's zou opleveren. In beide gevallen moet het antwoord 'ja' luiden. [...] Tania Kross (La Messagiera) en Judith van Wanroij (Euridice) voldeden prachtig, maar het was een superieure Wilke te Brummelstroete die als Proserpina met de eer ging strijken. Muzikaal leider Stephen Stubbs [...] liet zich een avond later in 'Poppea' mooi op sleeptouw nemen door de bevlogen dirigent Christophe Rousset. Hier een begeleiding van grote klasse en de zangers kwamen hier stuk voor stuk uit de buitencategorie. Van alle drie is 'Poppea' de best geslaagde enscenering, vooral ook door de oogstrelende kostuums van de Japanse Emi Wada. Christianne Stotijn maakte een opvallend en zeer geslaagd debuut bij DNO als de gekrenkte Ottavia [...] Malena Ernman als ongenaakbare Nerone liet geen wens onvervuld, maar bovenal was het de avond van Danielle de Niese. Zelden zo'n verleidelijke Poppea – in stem én figuur – meegemaakt als deze geweldige sopraan. In 'Ulisse', een voorstelling die de beide andere in stilte overtreft, viel de stuwende leiding van Glen Wilson op. Paul Nilon (Ulisse) en Patricia Bardon (Penelope) deden hun illustere voorgangers in deze rollen glorieus eer aan. [...] Ook deze avond een prachtige Te Brummelstroete (Minerva) en een ontwapenende Tania Kross in de meer omvangrijke rol van Melanto. De echte ster van deze avonden was Audi zelf: hij schiep tijdloze schoonheid met eeuwigheidswaarde.'

    do 23 jan Kasper Jansen, NRC Handelsblad

    '[...] L'Orfeo was [...] het eerste deel van de vierdelige Monteverdi-cyclus, waarmee De Nederlandse Opera de komende weken de 400ste verjaardag van de kunstvorm 'opera' viert. De drie bewaard gebleven opera's van Monteverdi [...] worden elk zeven keer uitgevoerd in de opzienbarend intense ensceneringen die artistiek directeur Pierre Audi maakte tussen 1990 en 1995. Hij bewees zijn meesterschap als regisseur en maakte daarmee ook internationaal furore. [...] Met de eenheid in zijn gedachtengoed en zijn constante regiestijl schept Audi een eigen opera-universum. [...] Audi maakt mythische en magische ensceneringen die vanuit stilte en eeuwig duister naar voren komen met decors en kostuums die van alle tijden kunnen zijn. Alle bewegingen volgen de muziek. Alles is beklemmend en aangrijpend met een perfectionistisch gestileerde natuurlijkheid, die elke seconde overtuigt. [...] Nero (fenomenaal gezongen door de Zweedse mezzo Malena Ernma) verstoot zijn echtgenote Ottavia [...] De muzikale uitvoering is voortreffelijk en maximaal expressief, zowel bij de zangers als de instrumentalisten van de authentieke orkestjes Tragicomedia, Concerto Palatino, Les Talens Lyriques en Esxatos. [...] Tal van prachtige rollen zijn er, zoals van Jeremy Ovenden als Orfeus, van Patricia Bardon als Penelope en van Tania Kross als boodschapster in L'Orfeo en als Melanto in Ulisse. De titelrol van L'incoronazione di Poppea wordt exemplarisch verleidelijk gezongen door Danielle de Niese. Christianne Stotijn is afwisselend een statige, een gekwetste en een wraakzuchtige verstoten keizerin Ottavia. Wilke te Brummelstroete als de godin Minerva een power-vrouw met klaroenstem. De mannen zingen soms het zoetelijkst: het slaapliedje van Emiliano Gonzalez-Toro in Poppea en Paul Nilon na de hereniging met Penelope.'

    do 23 jan Hans Visser, Het Parool

    'Drie prachtige voorstellingen in de regie van Pierre Audi. Had het nieuwe operaseizoen in het Amsterdamse Muziektheater beter kunnen beginnen? [...] Pierre Audi creëerde deze drie voorstellingen al begin jaren negentig, maar nu ze in Amsterdam opnieuw worden gespeeld blijken ze net zo tijdloos te zijn als Monteverdi. [...] Net als bij de legendarische aanpak van Wagners Ring, gaat het om de verbeelding van de in tekst en muziek gevatte herkenbare emoties. [...] Ten opzichte van de eerdere uitvoeringen lijkt de intensiteit van de uitvoeringen te zijn toegenomen. [...] De cyclus kent een sterrencast met onder anderen de countertenoren David Cordier en Pascal Bertin, de tenoren Paul Agnew en Emiliano Gonzalez-Toro en de mezzo Malena Ernman. Een trouvaille is de tenor Jeremy Ovenden als Orfeo. Verheugend is het grote aantal Nederlandse topzangers, zoals de mezzo Tania Kross, die bewogen zingend met haar hele wezen het drama uitstraalt. De sopraan Judith van Wanroij kan zowel een serieuze rol aan, als een diepe intrige van een lichte toets voorzien. De mezzo Christianne Stotijn maakte indruk met onder meer als de indringend wenende verstoten echtgenote van keizer Nero. Grootste ster van deze Monteverdi-cyclus is de jonge Amerikaanse sopraan Danielle de Niese. Met zang en spel verleidt ze als Poppea niet alleen keizer Nero. Ook het publiek sleept ze als vanzelfsprekend mee in de betoverende wereld van de oude Monteverdi.'