Dutch National Opera presents

La Juive Fromental Halévy (1799-1862)

This show was to been seen in September 2009

Fromental Halévy
La juive
Opéra en cinq actes 
Libretto van Eugène Scribe

Over de opera

Wereldpremière 
23 februari 1835 
Opéra 
Parijs

Deze opera, die met zijn conflict tussen jodendom en christendom vandaag de dag de nodige problemen oproept, was ten tijde van de eerste opvoering een muzikale sensatie met spectaculaire effecten. Centraal staan twee mensen die beiden tot de fanatieke belijders van hun geloof behoren: kardinaal Brogni en de joodse koopman Éléazar. Omdat Rachel, de vermeende dochter van Éléazar, zich schuldig heeft gemaakt aan liefde voor een christen, worden zij en haar vader ter dood veroordeeld. Alleen als ze overgaan tot het christendom, kunnen ze worden gered. Éléazar blijft echter halsstarrig aan zijn geloof vasthouden, zij het dat hij de kardinaal op het laatste moment onthult dat deze de eigenlijke vader van Rachel is. Grote tableaus zowel als gevoelige aria’s maken deze door Wagner en Berlioz bewonderde opera tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Franse grand opéra.

Over deze productie

Reprise uit 2005/06
Première 4 september 2009

In het kort

I
Konstanz, 1414. Op de feestelijke openingsdag van het concilie werkt de joodse goudsmid Éléazar gewoon door, tot algemene verontwaardiging. De provoost Ruggiero wil hem en zijn dochter Rachel ter dood laten brengen, maar kardinaal de Brogni komt tussenbeide en schenkt hun gratie. Éléazar vergeeft de christenen niet wat ze de joden allemaal hebben aangedaan.
Prins Léopold doet zich voor als Samuel, een joodse kunstenaar, en maakt Rachel het hof. Zij nodigt hem uit die avond Pesach (joods Pasen) te komen vieren. Als een dronken menigte, opgehitst door Ruggiero, vader en dochter belaagt, redt Léopold hen, slechts herkend door enkele soldaten.

II
Tijdens de Pesachviering in Éléazars huis werpt Léopold het ongedesemde brood weg, wat door Rachel wordt gezien. Plotseling dient prinses Eudoxie, Léopolds echtgenote, zich aan, die een gouden ketting uitkiest als geschenk voor haar man. Hij wordt niet door haar opgemerkt. Later die nacht vertelt Léopold aan Rachel dat hij een christen is. Zij is ontzet: niet alleen heeft zij God beledigd, ook staat op liefdesbetrekkingen tussen een christen en een jood voor beiden de doodstraf. Samen willen ze vluchten maar daarbij stuiten ze op Éléazar. Deze wil Léopold doden nadat deze ook aan hem heeft bekend dat hij een christen is. Rachel pleit voor haar geliefde en haar vader besluit dat zij dan maar moeten trouwen. Léopold antwoordt dat dit onmogelijk is en snelt weg. Rachel achtervolgt hem heimelijk naar het paleis.

III
Rachel weet Eudoxie te overtuigen haar in dienst te nemen. Tijdens het feest voor Léopolds overwinning op de Hussieten komt Éléazar de gouden ketting bezorgen. Wanneer Eudoxie Léopold het sieraad wil omhangen, beschuldigt Rachel de prins van omgang met een jodin: haarzelf. Léopold zwijgt. De kardinaal spreekt de banvloek uit over Léopold, Rachel en Éléazar.

IV
Om Léopold te redden smeekt Eudoxie Rachel haar verklaring in te trekken. De jodin zegt alleen dat ze nog steeds van Léopold houdt. Kardinaal de Brogni voelt medelijden met de jonge vrouw; als haar vader zich bekeert, zullen hun levens gespaard worden. Éléazar wijst dit verontwaardigd af: hij wil zich alleen nog op een bepaalde christen wreken. Hij herinnert Brogni aan de tijd dat deze nog geen geestelijke was en een vrouw en een dochtertje had. Tijdens de plundering van Rome door de Napolitanen kwam de moeder om en werd het kind gered door een jood. Waar de dochter zich nu bevindt, weet alleen Éléazar.

V
Rachel en haar vader worden ter dood veroordeeld; Léopold wordt slechts verbannen omdat Rachel de beschuldiging heeft herroepen. Éléazar dringt er bij Rachel op aan zich te laten dopen, maar zij wil met hem sterven. Op het moment dat men Rachel doodt, openbaart Éléazar zijn geheim: zij was de dochter van Brogni.

Team, Cast and Chorus

Muzikale leiding 
Carlo Rizzi
Regie 
Pierre Audi
Decor 
George Tsypin
Kostuums 
Dagmar Niefind
Licht 
Jean Kalman
Choreografie 
Amir Hosseinpour
Dramaturgie 
Willem Bruls
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Martin Wright
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Rachel 
Angeles Blancas Gulin
Le Juif Éléazar 
Dennis O’Neill
Léopold 
John Osborn
La Princesse Eudoxie 
Annick Massis
Le Cardinal Jean-François de Brogni 
Alastair Miles
Ruggiero 
André Heyboer
Albert 
Edwin Crossley-Mercer
Le Crieur 
Martijn Cornet
Un Officier de l’Empereur 
Bert Visser
Deux hommes du peuple 
Peter Arink,
Harry Teeuwen
Un bourreau 
Martin Vijgenboom

Nederlands Philharmonisch Orkest

Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest behoort als vaste orkestpartner van De Nationale Opera tot de beste Europese operaorkesten. Marc Albrecht is sinds 2011 chef-dirigent van het NedPhO|NKO en van De Nationale Opera. Hij leidde onder meer spraakmakende producties van Die Frau ohne Schatten, Schatzgräber, Elektra en Die Meistersinger. Het orkest boekte ook een groot succes met de integrale uitvoering van Der Ring des Nibelungen onder leiding van Hartmut Haenchen.

Het NedPhO|NKO presenteert zich nationaal en internationaal ook in een gevarieerde concertprogrammering. Thuiszaal is Het Koninklijk Concertgebouw. Het orkest verbindt artistieke excellentie met gastvrijheid voor een breed publiek en neemt verantwoordelijkheid voor de toekomst met omvangrijke programma’s voor educatie en talentontwikkeling. Klassieke muziek wordt zo bereikbaar voor iedereen.

    Thu 23 Jan Mischa Spel, NRC Handelsblad

    ‘licht is als een extra personage. Rood gloeien de kooltjes waarop de joodse Rachel en Éléazar als ketters worden verbrand, overdadig goud licht geeft de keizerlijke/katholieke praalscène een dubieus karakter. […] Rachel houdt het met smidsmaatje Samuel (lenig gezongen door John Osborn), die een getrouwde katholieke prins is. […] Vocaal berust de kracht van La Juive op drie pijlers: de berucht imponerende rollen van Rachel en Éléazar, de overdaad aan prachtige ensembles en de vele, door het koor van De Nederlandse Opera voorbeeldig strak gezongen (én gechoreografeerde) koorscènes van Verdiaanse allure. Tenor Dennis O’Neill kwam stroef op gang, maar groeide uit tot een reliëfrijke Éléazar: roerend en indrukwekkend. Bas Alistair Miles (Brogni) mist gezag in de laagste stemregisters, maar compenseert dat met présence. Annick Massis is stralend als de christelijke Eudoxie, naast de veel minder angelieke, dwingend zingende Angeles Blancas Gulín met haar karakteristieke timbre. Zij maken, met dank aan Audi’s subtiele personenregie, dat La Juive vooral in de intieme details een ‘grand opera’ met actuele betekenis is.’

    Thu 23 Jan Peter van der Lint, Trouw

    ‘De enscenering die Pierre Audi in 2007 maakte voor de Parijse Opéra, met fantastische decors van George Tsypin, kwam vrijdag in het Muziektheater nog beter tot zijn recht. […] Het schitterende lichtontwerp van Jean Kalman, variërend van duisterblauw tot glanzend-goud, krijgt nu weliswaar alle kans om te epateren, maar door de geringere omvang van het Muziektheater komt de muziek, de zang, en daarmee het drama dichter en heftiger de zaal in. De hoog oplopende emotie en wanhoop in deze grandioze enscenering was tastbaar. Audi zet het geloofsconflict gelukkig niet extra aan. […] Via vervreemdende dansjes van zes ‘geraamten’, die grote indruk lijken te maken op Éléazar, is de fatale afloop vanaf het begin uitgetekend. Dat het conflict vooral ook particulier is, komt mooi naar voren in het duet van de jood en de kardinaal in de vierde akte. Prachtig hoe de kleine, gezette Dennis O’Neill (Éléazar) en de rijzige Alastair Miles (De Brogni) hier op elkaar reageren. […] Rachel, de jodin-per-abuis, werd met vlammende expressie gezongen door Angeles Blancas Gulín. Zij maakte met totale en opwindende inzet van stem en lijf het schier onmogelijke mogelijk. Dat uit zo’n laag getimbreerde stem zulke topnoten kunnen spatten, was een van de wondertjes van deze avond. O’Neills archetypische rol werd in zijn ervaren handen een muziektheatraal juweel, nergens overdreven en met laaiende passie in zijn grote aria. Zeer ontroerend en integer. Annick Massis (Eudoxie) en John Osborn (Léopold) schitterden na Parijs ook hier in hun rollen, en hoewel Miles de sonore laagte onbteerde, was hij een sterke aanwezigheid. Een vlijmscherp dan wel koket zingend koor speelde een opvallende hoofdrol. En het Nederlands Philharmonisch Orkest liet onder de gedreven Carlo Rizzi magnifiek horen hoe invloedrijk Halévy’s muziek geweest is.’

    Thu 23 Jan Roland de Beer, De Volkskrant

    ‘De herkansing van Audi’s enscenering kwam vrijdag bij De Nederlandse Opera. Het grand décor van George Tsypin – veel meccano in piramidevorm, omglansd door zilveren licht – oogt beter dan in Parijs. Neil Shicoff is er niet meer bij. De tenor Dennis O’Neill is Éléazar – muzikaal een goede ruil, want Shicoffs stem bleek in Parijs al te tanen, en die van O’Neill doet het nog prima. […] Dirigent Carlo Rizzi gunt mooie stemmen als van Annick Massis (Eudoxie) en Angeles Blancas Gulín (Rachel) alle tijd – zijn tempi zijn trager dan nodig. Probleem: Audi’s kwaliteit – clichéposes omzetten in beladen poses – werkt als er sprake is van een muzikale prikkel, en daar wil het in deze La Juive nogal eens aan ontbreken. Maar het slotbeeld – vader en pleegdochter in een veld van gloeiende diamanten – is weer onaards.’