De Nationale Opera presenteert

Götterdämmerung Richard Wagner (1813-1883)

Deze productie was te zien in november 2013

Dritter Tag

Götterdämmerung

Richard Wagner
Der Ring des Nibelungen
Dritter Tag
In drei Aufzügen
Libretto van Richard Wagner
Wereldpremière 17 augustus 1876, Festspielhaus, Bayreuth

 

Deze productie

Reprise uit 1998/99, 2004/05 en 2005/06
Première 29 januari 2005

Over de opera

In een voorspel dat het voorafgaande recapituleert verklaren de drie noodlots-Nornen dat het einde van de wereld nabij is. Brünnhilde en Siegfried hebben hiervan echter niet het flauwste vermoeden. En beiden verspelen zij hun laatste kans zich van de vloek van de ring te bevrijden: Brünnhilde wordt door haar zuster Waltraute – tevergeefs – gesmeekt de ring aan de Rijndochters terug te geven; als Siegfried deze fabelwezens nogmaals ontmoet, herhalen zij deze bede – eveneens tevergeefs. Pas als Siegfried door Alberichs zoon Hagen wordt vermoord, beseft Brünnhilde hoezeer zij bedrogen is en de hele wereld van een potentieel geluk is beroofd. Zij werpt de ring terug in de Rijn en stort zich in een groot vuur, dat haar weer met haar dode held verenigen moet. Wagner sluit zijn gigantische tetralogie af met het bewustzijn van Schopenhauers nihilisme, maar ook met een muziek die de natuur een reinigende kracht toekent. 

‘Hoe verder Wagner met zijn werk vordert, des te meer verdiept hij zijn zeggingskracht en zijn stijl, des te dieper dringt hij door tot een wereld die alleen hemzelf eigen is en die vaak de kleurschakeringen van de schemering aanneemt.’ -Pierre Boulez

Het verhaal

Voorspel 
De drie Nornen vlechten het noodlotskoord en voorzien de ondergang van de goden. Als de draad breekt en zij de toekomst niet meer kunnen duiden, keren zij naar Erda, hun moeder, terug. Siegfried wil de wijde wereld in, neemt afscheid van Brünnhilde en geeft haar de ring, als onderpand van zijn liefde. 


Gunther, koning der Gibichungen, en zijn zuster Gutrune zijn beiden nog ongehuwd. Hagen, Alberichs zoon, raadt Gunther aan Brünnhilde te huwen. Siegfried is in aan-tocht en Hagen roept hem bij zich. Gutrune biedt Siegfried ter verwelkoming een ver-getensdrank aan. Als Gutrune, op wie hij direct verliefd raakt, zijn vrouw wil worden, is Siegfried bereid Brünnhilde voor Gunther te werven. Waltraute bericht Brünnhilde over de machteloosheid van Wotan en verlangt van haar zuster de ring om de ondergang der goden te keren. Brünnhilde weigert echter Siegfrieds liefdespand af te staan. Siegfried, die door middel van de Tarnhelm Gunthers gedaante heeft aangenomen, overmeestert de wanhopige Brünnhilde. 

II 
Alberich spoort Hagen aan Siegfrieds ringte bemachtigen. Hagen roept de Gibichun-gen bijeen om Gunther en zijn bruid te verwelkomen. Brünnhilde ontdekt Siegfried aan Gutrunes zijde, ziet de ring die ‘Gunther’ haar ontnam, nu aan Siegfrieds handen beschuldigt hem van verraad. Siegfried ontkent. Gunther, Hagen en Brünnhilde zweren wraak: Hagen zal Siegfried tijdens de jacht doden. 

III 
De Rijndochters beklagen het verlies van het goud en sporen Siegfried aan om hun de ring te geven, maar deze weigert. Siegfried verhaalt Gunther en Hagen over zijn avonturen. Hagen geeft hem een herinneringsdrank, en als Siegfried dan over Brünnhilde vertelt, stoot Hagen hem zijn speer in de rug. Siegfried sterft. Gunther vordert Siegfrieds ring, maar Hagen doodt hem. Brünnhilde geeft opdracht Siegfrieds lijk te verbranden, pakt de ring en stort zich in het vuur, dat ook Walhall in vlammen zet. De wereld brandt. De Rijn treedt buiten zijn oevers. Als Hagen de ring wil grijpen, sleuren de Rijndochters hem de diepte in en nemen de ring weer in hun bezit.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Hartmut Haenchen
Regie 
Pierre Audi
Decor 
George Tsypin
Kostuums 
Eiko Ishioka
Robby Duiveman
Licht 
Wolfgang Göbbel
Cor van den Brink
Choreografie 
Amir Hosseinpour
Video 
Maarten van der Put
Dramaturgie 
Klaus Bertisch
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Koor 
Koor van De Nationale Opera
Instudering koor 
Eberhard Friedrich
Siegfried 
Stephen Gould
Gunther 
Alejandro Marco-Buhrmester
Alberich 
Werner Van Mechelen
Hagen 
Kurt Rydl
Brünnhilde 
Catherine Foster
Gutrune 
Astrid Weber
Waltraute 
Michaela Schuster
Erste Norn 
Nicole Piccolomini
Zweite Norn 
Barbara Senator
Dritte Norn 
Astrid Weber
Woglinde 
Machteld Baumans
Wellgunde 
Barbara Senator
Flosshilde 
Bettina Ranch

Nederlands Philharmonisch Orkest

Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest behoort als vaste orkestpartner van De Nationale Opera tot de beste Europese operaorkesten. Marc Albrecht is sinds 2011 chef-dirigent van het NedPhO|NKO en van De Nationale Opera. Hij leidde onder meer spraakmakende producties van Die Frau ohne Schatten, Schatzgräber, Elektra en Die Meistersinger. Het orkest boekte ook een groot succes met de integrale uitvoering van Der Ring des Nibelungen onder leiding van Hartmut Haenchen.

Het NedPhO|NKO presenteert zich nationaal en internationaal ook in een gevarieerde concertprogrammering. Thuiszaal is Het Koninklijk Concertgebouw. Het orkest verbindt artistieke excellentie met gastvrijheid voor een breed publiek en neemt verantwoordelijkheid voor de toekomst met omvangrijke programma’s voor educatie en talentontwikkeling. Klassieke muziek wordt zo bereikbaar voor iedereen.

MET STEUN VAN:

    ma 20 jan Erik Voermans, Het Parool (15 november 2013)

    Wagner is bij Haenchen en DNO in goede handen ‘[…] zonder de constructivistische decors van George Tsypin en vooral zonder het van jaar tot jaar doorleefder, transparanter en organischer wordende aandeel van dirigent Hartmut Haenchen en – met name – het Nederlands Philharmonisch Orkest, had de Amsterdamse Ring nooit zo veel indruk kunnen maken. De opzienbarende ontwikkeling van Haenchen als Wagnerdirigent maakt die Ring-cycli straks werkelijk iets om naar uit te zien, zo veel werd gisteren bij Götterdämmerung wel duidelijk.’

    ma 20 jan Biëlla Luttmer, De Volkskrant (18 november 2013)

    ‘Dirigent Hartmut Haenchen laat de spannende lijn in het stuk geen moment verslappen. Hij dringt met het Nederlands Philharmonisch Orkest diep door in de onderlagen van de partituur en ziet daarbij kans zelfs de meest massieve klankbrokken transparant te houden – door die combinatie vliegt de lange avond voorbij.’

    ma 20 jan Frederike Berntsen, Trouw (18 november 2013)

    ‘[…] de stem van Catherine Foster (Brünnhilde) bloeit op vanuit de zichtbare emotie in haar lichaam. Kracht en kleur komen op natuurlijk wijze samen, net als bij Michaela Schuster (Waltraute). […] Net als de zussen ontbreekt het ook de bas Kurt Rydl in de rol van Hagen niet aan expressieve lichaamstaal. […] Waar eerder [Hartmut Haenchens] ingetoomde zeggingskracht deed verlangen naar een uitbundiger koor en Nederlands Philharmonisch Orkest, viel zijn evenwichtige Wagnerplan nu volledig op zijn plaats.’