De Nationale Opera presenteert

Dionysos Wolfgang Rhim (1952-)

Deze productie was te zien in juni 2011

Dionysos

Wolfgang Rhim
Libretto van Wolfgang Rihm, naar 'Dionysos-Dithyramben' van Friedrich Nietzsche
Wereldpremière 27 juli 2010, Haus für Mozart, Salzburg

 

Deze productie

Nieuwe productie
Coproductie met de Staatsoper Berlin en het Holland Festival
Première 8 juni 2011

Over de opera

Friedrich Nietzsches late gedichtencyclus Dionysos- Dithyramben vormde de inspiratiebron en het uitgangspunt voor Wolfgang Rihms nieuwste muziektheaterwerk. Het stuk en de productie laten zien hoe de god van de roes zich manifesteert in de teksten van de al aan waanzin ten prooi gevallen filosoof en geven zijn erotische, getraumatiseerde, platonische dan wel gestoorde betrekkingen met de belangrijkste vrouwen in zijn leven vorm in muziek, beweging en beeld. De door syfilis getekende en toch nog zeer ontvankelijke Nietzsche krijgt zelf een centrale rol in deze roesachtige theatrale belevenis. Voor de visuele component van zijn enscenering benaderde Pierre Audi de veelzijdige kunstenaar Jonathan Meese, die zich in zijn werk al dikwijls met Nietzsche heeft beziggehouden. Meeses opulente, soms echter ook streng gestructureerde associatieve reacties op de filosoof hebben dit multitalent als het ware voorbestemd voor deze eerste samenwerking in operaverband. Rihm zag af van een lineaire vertelstructuur en ontwikkelde een handeling die — welhaast dionysisch — een caleidoscoop van levenstaferelen verbeeldt.

Pierre Audi

Regisseur

PIERRE AUDI (regie) werd in 1988 artistiek directeur van De Nederlandse Opera. Van januari 2013 tot september 2018 was hij directeur van De Nationale Opera. In de tijd dat hij leiding gaf aan De Nationale Opera en voorganger De Nederlandse Opera, is een van zijn verdiensten geweest dat hij Nederland een eigen operatraditie heeft gegeven. Visie en durf is de combinatie die hem respect bracht, in Nederland en ver daarbuiten. Als directeur én als regisseur.

Het verhaal

De kunstenaar N. en Een Gast zijn beiden op zoek naar liefde. Als N. zwijgend twee nimfen achterna zit, verdwijnt de ene in de mist, de andere verandert in Ariadne. Zij wil zich alleen aan hem geven en zich zelfs laten knevelen als hij maar iets zegt. Een Gast valt alles veel minder zwaar. Hun zoektocht brengt N. en een Een Gast boven op een berg, waar ze worden belaagd door roofvogels en in de afgrond dreigen te storten, vervolgens in een bordeel. Vier hetaeren zien in N. een welkom slachtoffer voor hun verleidingskunsten. Ze knevelen hem en scheuren Een Gast aan stukken.
N. sluit zich steeds meer op in zijn eigen wereld. Maenaden en mythische vrouwen verschijnen hem, evenals de god Apollo. Deze is jaloers en stroopt hem zijn huid af – zoals hij dat ook deed bij zijn rivaal Marsyas. De losse huid begint te bewegen. De huid ziet hoe een paard wordt geslagen door een man zonder gezicht, en wil het dier omhelzen. Hij zinkt in de armen van Ariadne.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Ingo Metzmacher /
Peter Tilling
Regie 
Pierre Audi
Decor 
Jonathan Meese
Kostuums 
Jorge Jara
Licht 
Jean Kalman
Dramaturgie 
Klaus Bertisch
Video 
Martin Eidenberger
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Koor 
Cappella Amsterdam
Instudering koor 
Gijs Leenaars
Dionysos 
Georg Nigl
1. hoher Sopran/Ariadne 
Cyndia Sieden
2. hoher Sopran 
Sine Bundgaard
Tenor 
Matthias Klink
Mezzosopran 
Virpi Räisänen
Alt 
Julia Faylenbogen
N. 
Georg Nigl
Ein Gast/Apollon 
Matthias Klink
Die Haut 
Uli Kirsch

Nederlands Philharmonisch Orkest

Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest behoort als vaste orkestpartner van De Nationale Opera tot de beste Europese operaorkesten. Marc Albrecht is sinds 2011 chef-dirigent van het NedPhO|NKO en van De Nationale Opera. Hij leidde onder meer spraakmakende producties van Die Frau ohne Schatten, Schatzgräber, Elektra en Die Meistersinger. Het orkest boekte ook een groot succes met de integrale uitvoering van Der Ring des Nibelungen onder leiding van Hartmut Haenchen.

Het NedPhO|NKO presenteert zich nationaal en internationaal ook in een gevarieerde concertprogrammering. Thuiszaal is Het Koninklijk Concertgebouw. Het orkest verbindt artistieke excellentie met gastvrijheid voor een breed publiek en neemt verantwoordelijkheid voor de toekomst met omvangrijke programma’s voor educatie en talentontwikkeling. Klassieke muziek wordt zo bereikbaar voor iedereen.

MET STEUN VAN:

    di 21 jan Erik Voermans, Het Parool

    ‘Dionysos is een totaal onbegrijpelijke opera, maar dat is tegelijkertijd de grote poëtische kracht van het stuk. Twee uur lang krijgen we een inkijkje in de waanzinnige geest van Nietsche, die zich onttrekt aan logica of dramatische samenhang, waardoor de toeschouwer zich volledig kan overgegeven aan de rijke kaleidoscopische associatieve muzikale invallen van Rihm. Die zijn bij vlagen van een verpletterende schoonheid.’

    di 21 jan Floris Don, NRC Handelsblad

    ‘De heldere regie van Pierre Audi en het basale, krachtige decor van Jonathan Meese scheppen een wereld van logica […] Ook helpt Rihms beeldende partituur bij het invoelbaar maken van tekstuele raadsels en mythologische verwijzingen. […] Ingo Metzmacher gidst het broeierig spelende Nederlands Philharmonisch Orkest secuur door passages van hoge meerstemmige complexiteit.’

    di 21 jan Bela Luttmer, De Volkskrant

    Rihm opent niet met muziek maar met gegiechel, een meesterlijke parodie op Wagners Rijndochters en hun spel met de onaanzienlijke Alberich […] Een van de mooiste vondsten uit de opera is een grote slagwerksolo die het publiek van alle kanten omsluit, als toonloze pendant van de stemloze hoofdpersoon. […] aan het einde van de avond laat Rihm zijn publiek buiten adem achter.’