De Nationale Opera presenteert

Billy Budd Benjamin Britten (1913-1976)

Deze productie was te zien in maart 2011

Billy Budd

Benjamin Britten
An Opera in two Acts, op. 50
Libretto van E.M. Forster en Eric Crozier
Wereldpremière 1 december 1951, Royal Opera House Covent Garden, Londen

 

Deze productie

Nieuwe productie voor De Nederlandse Opera
Première 7 maart 2011
Originele productie Oper Frankfurt, 2007

Over de opera

Dit werk, gebaseerd op een novelle van Herman Melville, is opgezet als een parabel die ons menselijke prototypen te zien geeft. Aan boord van het oorlogsschip ‘Indomitable’ raken de scheepsmaat Billy Budd en de provoost John Claggart met elkaar in conflict. De naïeve, goedgelovige Billy wordt door de van haat vervulde Claggart van aanzet tot muiterij beschuldigd. Omdat hij stottert, kan Billy zich niet verbaal verdedigen. Hij vliegt Claggart aan en raakt hem dodelijk. De Billy welgezinde kapitein Vere ziet geen andere mogelijkheid dan de moreel gezien onschuldige jongen ter dood te veroordelen. In dit uitsluitend voor mannenstemmen gecomponeerde werk worden grote koorscènes afgewisseld met intieme taferelen; schilderachtige orkestrale tussenspelen vormen het verbindende element tussen beide. De ware hoofdrol is echter weggelegd voor de zee, waarin een welhaast utopische vrijheid huist, terwijl iedereen tegelijkertijd onderworpen is aan haar tirannie.

Het verhaal

I
In de Proloog filosofeert de gepensioneerde Captain Vere over goed en kwaad. Waarom heeft hij lang geleden een bepaalde keuze gemaakt? Tijdens de oorlog tussen Engeland en Frankrijk heerste aan boord van zijn oorlogsschip 'Indomitable' een kadaverdiscipline. Een leerjongen botst per ongeluk tegen de bootsman aan en wordt afgeranseld. Een patrouilleboot levert drie jonge zeelieden af, die ze hebben geronseld, onder wie de knappe en vrolijke Billy Budd. Als hij over zijn leven vertelt, stottert hij erg, maar even later zingt hij vol vreugde over zijn nieuwe taken.
De verbitterde provoost Claggart haat Billy om diens schoonheid en draagt korporaal Squeak op de jongen zoveel mogelijk te pesten. Intussen probeert hij zelf Billy met complimenten te misleiden; de oude Dansker waarschuwt Billy voor Claggart. Vere is bezorgd over 'Franse invloeden', doelend op muiterij. De officieren denken dat Billy een bron van onrust is, maar Vere gelooft hen niet. Billy betrapt Squeak als deze aan zijn spullen zit en er volgt een handgemeen. Ten overstaan van allen prijst Claggart Billy's handelwijze, maar heimelijk wil hij hem te gronde richten. De leerjongen, tot alles bereid zolang hij niet wordt geslagen, krijgt de opdracht Billy met geld te verleiden tot muiterij. Deze aarzelt even, maar stuurt dan de jongen verontwaardigd weg.

II
Claggart wil Vere juist vertellen over een dreigende rebellie, als een Frans schip opdoemt; de 'Indomitable' lost een kanonschot, zonder de vijand te raken. Daarop beweert Claggart dat Billy de leerjongen wilde betrekken bij muiterij. De kapitein gelooft dit niet, maar stemt in met een verhoor. Billy stottert weer hevig en kan zich mondeling niet verweren. Woedend slaat hij Claggart neer, wat deze het leven kost. De officieren houden krijgsraad en weer kan Billy zich niet verdedigen. Ze veroordelen hem ter dood. Vere ziet het als het noodlot dat iemand die zo mooi en goed is moet sterven. Billy aanvaardt zijn doodvonnis met kalmte. Dansker meldt hem dat er nu werkelijk muiterij broeit, vanwege zijn op handen zijnde terechtstelling. Billy zegt dat dit moet worden tegengegaan: hij is voorbestemd om te hangen. Op het moment van zijn dood komt de bemanning in opstand. Vere grijpt niet in, maar de officieren drijven de muiters uiteen. Als oude man terugblikkend (Epiloog) beschrijft Vere Billy's zeemansgraf. Hij had hem kunnen redden, maar berust inmiddels – in de overtuiging dat Billy hém gered heeft.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Ivor Bolton
Regie 
Richard Jones
Instudering regie 
Katharina Thoma
Decor en kostuums 
Antony McDonald
Licht 
Mimi Jordan Sherin
Choreografie 
Lucy Burge
Dramaturgie 
Norbert Abels
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Martin Wright
Kinderkoor 
De Kickers van Muziekschool Waterland
o.l.v. Marlie Durge
Edward Fairfax Vere 
John Mark Ainsley
Billy Budd 
Jacques Imbrailo
John Claggart 
Clive Bayley
Mr. Redburn 
Christopher Purves
Mr. Flint 
Stephen Richardson
Lieutenant Ratcliffe 
Henry Waddington
Red Whiskers 
Christopher Gillett
Donald 
Henk Neven
Dansker 
Gwynne Howell
The Novice 
Andrew Tortise
Squeak 
Jeroen de Vaal
Bosun 
Roger Smeets
First Mate 
Frans Fiselier
Second Mate 
Jan Willem Baljet
Maintop 
Pascal Pittie
The Novice’s Friend 
André Morsch
Arthur Jones / Gunner's Mate 
Sander Heutinck
Voice 
Ian Spencer
Baritone solo 
Harry Teeuwen
Tenor solo 
Richard Prada
Midshipmen 
Benjamin Stallenberg
Gino Faber
Guido Insinger
Jasper Insinger
Sem Konijn
Steven Fluit
Timon Fluit
Wolf van Tijn
Cabin Boy 
Ruben Zeeman

Nederlands Philharmonisch Orkest

Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest behoort als vaste orkestpartner van De Nationale Opera tot de beste Europese operaorkesten. Marc Albrecht is sinds 2011 chef-dirigent van het NedPhO|NKO en van De Nationale Opera. Hij leidde onder meer spraakmakende producties van Die Frau ohne Schatten, Schatzgräber, Elektra en Die Meistersinger. Het orkest boekte ook een groot succes met de integrale uitvoering van Der Ring des Nibelungen onder leiding van Hartmut Haenchen.

Het NedPhO|NKO presenteert zich nationaal en internationaal ook in een gevarieerde concertprogrammering. Thuiszaal is Het Koninklijk Concertgebouw. Het orkest verbindt artistieke excellentie met gastvrijheid voor een breed publiek en neemt verantwoordelijkheid voor de toekomst met omvangrijke programma’s voor educatie en talentontwikkeling. Klassieke muziek wordt zo bereikbaar voor iedereen.

MET STEUN VAN:

    di 21 jan Erik Voermans, Het Parool

    ‘De slechterik John Claggart (een fenomenale rol van de bas Clive Bayley) die de jonge, aantrekkelijke en ingoede matroos Billy Budd (indrukwekkende prachtrol van bariton Jacques Imbrailo) valselijk beschuldigt van aanzetten tot muiterij en zo zijn dood bewerkstelligt, rekent in Jones’ optiek af met gevoelens die hij niet wenst te hebben. En scheepskapitein Vere, een mooie rol van tenor John Mark Ainsley, acteert al even zelfverloochenend. Richard Jones’ keuze Billy Budd te situeren aan boord van een marineopleidingsschip is een briljante vondst.’

    di 21 jan Frits van der Waa, De Volkskrant

    ‘De Nederlandse Opera heeft voor deze opera zonder vrouwenrollen […] een schitterende bemanning bijeengezocht. Voorop natuurlijk de Zuid-Afrikaanse bariton Jacques Imbrailo, die als Billy zowel manhaftig als aandoenlijk is met zijn wendbare stemgeluid. […] Dirigent Ivor Bolton zet met het Nederlands Philharmonisch Orkest de vele subtiliteiten, maar ook de complexere, gelaagde scènes in een indringend licht.’

    di 21 jan Dirk Koppes, De Pers

    ‘In opera’s willen heldentenoren nogal eens de show stelen, maar in deze Billy Budd gaat de bas Clive Bayley met die eer strijken. Overtuigend zet hij een vuilaard neer, verrast en verzwakt door zijn eigen gevoelens. Hoogtepunt is zijn monoloog voor de pauze ‘O beauty, o handsomeness, goodness! Would that I never encountered you!’ […] De uiteindelijke hoofdprijs gaat naar regisseur Richard Jones, die in Frankfurt in 2007 al deze kostschoolversie van Billy Budd op de planken bracht.’