De Nationale Opera presenteert

Adam in Ballingschap Rob Zuidam (1964-)

Deze voorstelling was te zien in seizoen 2008 / 2009

Rob Zuidam
Adam in Ballingschap
Opera naar Joost van den Vondel
Libretto van Rob Zuidam

Over de opera

Wereldpremière
5 juni 2009 
Stadsschouwburg
Amsterdam

In zijn vierde opera gebruikt de componist voor het eerst een tekst in zijn moedertaal. Dat hij een zo muzikale taal heeft gekozen als die in Vondels ‘aller toneelstukken toneelstuk’, levert een spannende wisselwerking voor tekst en muziek. Zuidams keuze werd ingegeven door de wens zich ditmaal door de theatrale fantasie van een ander te laten leiden. Als het centrale thema van de geschiedenis van de verdrijving van Adam en Eva uit het paradijs wordt meestal de vraag naar de herkomst van het kwaad beschouwd; Zuidam wil deze geschiedenis echter meer als een parabel over de geboorte van het menselijke bewustzijn vertellen. De hoofdrol is hierbij aan Eva toebedacht, die wij, waar het gaat om de menselijke beschaving, dankbaar mogen zijn dat zij in de appel heeft gebeten. Een nieuw aspect in Zuidams theatercomposities is de belangrijke rol van het koor als ‘rey van wachtengelen’.

Over deze productie

Wereldpremière

Nieuwe productie
Coproductie met het Holland Festival
Première 5 juni 2009

In het kort

De handeling speelt zich af in het Paradijs. God heeft Adam en Eva daar geplaatst en in de echt verbonden. Ze mogen alle vruchten eten, behalve die van de boom van de kennis van goed en kwaad. Op overtreding van het verbod staat de doodstraf. De slang, de listigste van alle dieren en door de satan bezeten, verleidt Eva tot het eten van de verboden vrucht; zij haalt op haar beurt haar man daartoe over. Dan merken beiden ineens dat ze naakt zijn, want ze hebben hun onschuld verloren. Ze vlechten schortjes van vijgenbladen om hun schaamte te bedekken. De Allerhoogste roept hen ter verantwoording, waarop beiden de schuld proberen af te schuiven: Adam op Eva, Eva op de slang. God straft beiden met verbanning uit het Paradijs.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Reinbert de Leeuw
Regie 
Guy Cassiers
Video 
Arjen Klerkx
Kostuums 
Tim van Steenbergen
Licht 
Enrico Bagnoli
Dramaturgie 
Corien Baart
Rey van wachtengelen 
Vocaal ensemble
Instudering 
Martin Wright
Adam 
Thomas Oliemans
Eva 
Claron McFadden
Belial 
Jeroen de Vaal
Asmode 
Roger Smeets
Lucifer 
Huub Claessens
Gabriël 
Lenneke Ruiten
Rafaël 
Maarten Engeltjes
Michaël 
Helena Rasker
Uriël 
Harry Peeters

Muziek

Radio Kamer Filharmonie

    do 23 jan Kasper Jansen, NRC Handelsblad

    ‘Rob Zuidam componeerde muziek bij een ingekorte versie van het stuk, dat in het Holland Festival van Pierre Audi een glorievolle wederopstanding beleeft. […] Zuidams opera biedt in ruim twee uur zonder pauze een overtuigende samenvatting van de muziekhistorie sinds Genesis. […] Het klinkt o.l.v. Reinbert de Leeuw sterk en stevig (Thomas Oliemans als Adam), spannend en sinister (Jeroen de Vaal, Roger Smeets en Huub Claessens als duivels), maar soms ook extreem lyrisch (Claron McFadden als Eva). Typisch Hollands – wij schiepen ook ons eigen land – is het gebruik van klompen als slaginstrumenten, bespeeld met de handen en in een klompendans van engelen. […] Zuidam maakt van Eva een heldin, zij durft het tegen God op te nemen, zij begint de emancipatie van de mens met een vrije wil. In de sobere enscenering van Guy Cassiers, die zich concentreert op de essentie, is aan het slot de gevallen mens in statu nascendi er even treurig aan toe als zijn evenbeeld God: het hoofd hangt er los bij.’

    do 23 jan Frieder Reininghaus, Deutschlandfunk

    ‘Interessant an der Versuchsanordnung ist da, daß Eva bereits in den Apfel gebissen und Erkenntnis gehabt hat, während sich Adam noch langwierig mit Gewissensbissen herumplagt. Überhaupt wird Eva – die exotische Sopranistin Claron McFadden – besser bedient als ihr Partner. Ihre Partie ist mit großen Ariosi und Koloraturen ausgelegt (wie zuletzt die der „Prosperina“ von Wolfgang Rihm in Schwetzingen), wird aber auch in ansprechende Ensemble-Szenen eingefüngt. [...] Guy Cassiers [...] ließ einen hohen breiten Rücken auf die Bühne packen, der ebenso wie der Rest des leeren Raums von Arjen Klerkx mit raffinierten Video-Projektionen bespielt wird: da glaubt man zwischenzeitlich, auf der Haut- und Knochenfläche die steinernen Torsos vond Adam und Eva zu erblicken, die sich an einen Baumstumpf der Erkenntnis lehnen.‘

    do 23 jan Jörn Florian Fuchs, Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung

    ‘Tatsächlich hat der 1964 geborene Komponist Rob Zuidam für sein neues Stück „Adam in Ballingschap“ [...] einen halbwegs bibeltreuen Theatertext des Dramatikers Joost van den Vondel ebenso ernsthaft wie traditionsausschlachtend vertont. Mal klingt das nach luftigem Barock, mal nach spätem Richard Strauss. Mächtige Tuttischreie wummern aus dem Graben, es klopft und stampft wie von Orff. Nur, wen Eva, sensationell interpretiert von Claron McFadden, ihre Koloraturen zwischen Himmel und Hölle schmettert, versickert Zuidams Zitatencollage, und man hört plötzlich: richtig gute, unter die Haut gehende Musik. Alles dreht sich um Eva. Obwohl Titelheld, spielt Adam, mit jugendlich frischem Bariton gesungen von Thomas Oliemans, nur eine Nebenrolle. Für die Bühne erfand Regisseur Guy Cassiers eine leicht surreale Filmlandschaft mit sattem Grün fürs Paradies, rotem Geflacker für die höllischen Visionen sowie allerlei abstrakten Formen. [...] Dank der Filmeinblendungen kann sich der erkenntnisverheißende Apfelbaum schnell in ein grelles Röntgenbild von Brust und Lunge verwandeln, religiöser Mythos und moderne Naturwissenschaften werden kurzgeschlossen. [...] Und kommt dann auch noch ein kommentierender Engelschor in nobler Robe dazu, wird aus dieser Oper vollends ein altertumelndes Oratorium, von der Radio Kamer Filharmonie unter Reinbert de Leeuw recht ordentlich zum Leben erweckt.’