De Nationale Opera presenteert

Die tote Stadt Erich Wolfgang Korngold (1897-1957)

Deze productie was te zien in april 2005

DIE TOTE STADT

Erich Wolfgang Korngold
Oper in drei Bildern
Libretto van Paul Schott
Wereldpremière 4 december 1920, Stadttheater Hamburg en Stadttheater Köln

 

DEZE PRODUCTIE

Nieuwe productie
Première 6 april 2005
Coproductie met Salzburger Festspiele, Wiener Staatsoper en Gran Teatre del Liceu, Barcelona

Over de opera

Als twintigjarige componeerde Korngold met Die tote Stadt zijn meest succesvolle opera. Het libretto is gebaseerd op Georges Rodenbachs symbolistische roman 'Bruges-la-Morte'. De handeling pendelt heen en weer tussen droom en werkelijkheid, en is doorschoten met visoenen van de hoofdfiguur Paul, die in de danseres Marietta zijn overleden vrouw Marie meent terug te vinden, totdat hij moet beseffen dat de herinnering aan Marie hem tot waanvoorstellingen heeft verleid. Morbide dodencultus en bruisend theaterleven worden even doeltreffend tegen elkaar afgezet als erotische fantasieën en kleinburgerlijke benepenheid. Terwijl op inhoudelijk vlak de balans tussen realiteit en hallucinatie steeds knap bewaard blijft, weet Korngold ook muzikaal een spannende afwisseling te creëren van romantisch-nostalgisch pathos à la Puccini met een eigentijdser, vroeg-twintigste-eeuws idioom. 

‘Het komt simpelweg hier op neer: de man wil naar bed met een vrouw die dood is; hij geeft zich over aan een vorm van necrofilie.’ - Alfred Hitchcock over zijn film 'Vertigo'

Het verhaal

I
Brugge aan het einde van de negentiende eeuw. Paul rouwt om de dood van zijn echtgenote Marie. Hij vertrouwt zijn vriend Frank toe dat hij een jonge vrouw heeft gezien die sprekend op Marie lijkt. Paul heeft haar bij zich thuis uitgenodigd, en hoopt zo de herinnering aan Marie letterlijk tastbaar te maken. De vrouw in kwestie, de danseres Marietta, brengt Paul zo in vervoering dat hij probeert haar te omhelzen. Zij verweert zich hiertegen en ontdekt, terwijl ze zich losrukt, het portret van Marie. Ook Marietta is verbaasd over de gelijkenis. Paul blijft alleen achter en in een visioen ziet hij zijn overleden vrouw, die hem ertoe aanzet zijn eigen leven te leiden.

II
Marietta repeteert samen met een groep artiesten een scène uit Meyerbeers opera 'Robert le diable'. Paul bespiedt hen en is ontzet omdat hij denkt dat zijn liefde voor Marie erin belachelijk wordt gemaakt. Hij krijgt daarenboven ruzie met zijn vriend Frank, die beweert Marietta te hebben verleid, en hem als bewijs daarvan een sleutel tot haar huis toont. Zelfs Pauls dienstbode heeft hem verlaten en is begijn geworden. Marietta besluit Paul nogmaals te verleiden en gaat naar zijn huis.

III
De volgende ochtend trekt een processie voorbij. Op het moment dat de bisschop verschijnt, knielt Paul. Marietta lacht om zijn devotie, en beschuldigt hem van zwakheid en hypocrisie. Ze daagt hem al dansend uit en drapeert de afgeknipte lokken haar van Marie, die Paul als relikwie had bewaard, over haar schouders. Nu is ze als het ware Marie geworden. Paul kan het niet langer aanzien en wurgt haar. Op dat moment schrikt Paul wakker. Alles blijkt een droom te zijn geweest. Zijn dienstbode komt melden dat de jongedame, Marietta, die kort tevoren op bezoek was geweest, is teruggekomen. Zij vergat haar paraplu. Paul reageert nauwelijks op haar komst en zij gaat weer weg.
Het visioen heeft Paul bij zinnen gebracht. Hij besluit de dode stad Brugge te verlaten en elders een nieuw leven op te bouwen.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Ingo Metzmacher
Regie 
Willy Decker
Instudering regie 
Meisje Barbara Hummel
Decor en kostuums 
Wolfgang Gussmann
Licht 
Wolfgang Göbbel
Dramaturgie 
Klaus Bertisch
Choreografie 
Athol Farmer
Orkest 
Koninklijk Concertgebouworkest
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Winfried Maczewski
Kinderkoor 
Muziekschool Waterland
Instudering kinderkoor 
Jan Maarten Koeman
Paul 
Torsten Kerl / Klaus Florian Vogt
Marietta / Die Erscheinung Mariens 
Nadja Michael
Frank/Fritz 
Michael Kraus
Brigitta 
Lani Poulson
Juliette 
Marisca Mulder
Lucienne 
Victoria Simmonds
Gaston 
Athol Farmer
Victorin 
Eberhard Francesco Lorenz
Graf Albert 
Brian Galliford
Double Paul 
Martin Vijgenboom,
Christian Begemann

Koninklijk Concertgebouworkest

Het Koninklijk Concertgebouworkest behoort tot de meest vooraanstaande symfonieorkesten ter wereld. Het in 1888 opgerichte orkest werd door Gramophone uitgeroepen tot ‘The World’s Greatest Orchestra’, vanwege zijn unieke, herkenbare klank en stilistische flexibiliteit. Meest recent bij De Nationale Opera: Parsifal (2012) en Falstaff (2014); in 2015 werkt het Koninklijk Concertgebouworkest mee aan Lulu.

    do 30 jan The Guardian

    The new production from Netherlands Opera [is] a real collector's item. Musically and dramatically, it does the work proud. With Ingo Metzmacher [...] conducting and the Royal Concertgebouw Orchestra in the pit, the sound is luxurious. And in the demanding principal roles, the tenor Torsten Kerl as Paul, and soprano Nadja Michael as a positively prehensile Marietta/Marie, perform heroically. Willy Decker's production, exquisitely designed by Wolfgang Gussmann, is a tour de force of disquieting imagery and precision [...].

    do 30 jan De Volkskrant

    De vraag is of er nog iets aan Korngolds opera valt toe te voegen nu een regisseur van wereldformaat zich ermee heeft bemoeid. De enscenering van Willy Decker [...] is namelijk onovertroffen. Waar Korngold nog een koortsvisioen binnen in de droom projecteerde, draait Decker het publiek geen rad voor ogen en laat van meet af aan zien waar de verbeelding van de hoofdpersoon met hem op de loop gaat. Dat die [de muziek] bij de musici van het Koninklijk Concertgebouworkest en dirigent Ingo Metzmacher in goede handen is, spreekt vanzelf. Tenor Torsten Kerl weet na een wat benepen begin toch te overtuigen, maar wordt voorbijgestreefd door zijn tegenspeelster Nadja Michael [...]. Bariton Michael Kraus en mezzo Lani Poulson schitteren in de bijrollen, evenals het in pierrotkostuums gestoken zangersensemble [...].

    do 30 jan De Telegraaf

    Ingo Metzmacher [...] gaf met een zeldzaam verfijnde uitvoering alvast een voorproefje van zijn kunnen. [...] Met zijn uitstekende gevoel voor klankverhouding en zijn onaflatende aandacht voor de zangers toont hij zich de ideale vertolker van een werk van deze omvang en complexiteit, een geboren operadirigent. [...]