De Nationale Opera presenteert

Peter Grimes Benjamin Britten (1913-1976)

Deze productie was te zien in april 2004

BRITTENS EERSTE ‘ECHTE’ OPERA

PETER GRIMES

Benjamin Britten
Opera in a prologue and three acts
Libretto van Montagu Slater
Wereldpremière 7 juni 1945, Sadler's Wells Theatre, Londen

 

DEZE PRODUCTIE

Reprise uit 2000/01
Première 7 april 2004

Over de opera

In zijn voorwoord in het programmaboekje Peter Grimes, dat de Sadler’s Wells Foundation bij de wereldpremière uitbracht, vertelt Benjamin Britten zelf over het ontstaan van dit belangrijke werk, dat de muziekgeschiedenis zou ingaan als de eerste doorbraak in de Engelse opera sinds Purcell, na een stagnatie van zo’n tweeëneenhalve eeuw. Het woord is aan de componist: ‘In de zomer van 1941, toen ik in Californië aan het werk was, kwam ik in The Listener een artikel van E.M. Forster over George Crabbe tegen. In die tijd kende ik Crabbes gedichten nog niet, maar het lezen over hem bezorgde mij zo’n sterke heimwee naar Suffolk – waar ik altijd had gewoond – dat ik op zoek ging naar een exemplaar van zijn werken en begon met het lezen van The Borough.’

Met Peter Grimes schiep Britten een personage dat wordt gekenmerkt door een tweespalt tussen gewelddadigheid en visionaire kracht. In imposante koorscènes maakt de componist de meute tot tegenspeler van zijn titelfiguur. Gaandeweg wordt echter duidelijk dat het Britten vooral te doen is om de hypocrisie van een gemeenschap die de enkeling buitensluit, terwijl de individuele leden zelf heel wat minder rechtschapen zijn dan zij zich voordoen. Britten componeert in een declamatorische zangstijl, die ook ariose passages bevat. De eindeloze kracht van de zee, die eigenmachtig geeft en neemt, manifesteert zich vooral in de expressieve orkestrale passages. 

‘’s Levens oceaan krioelt van de vijanden voor mijn zwakke schuit:
de snelle zwaardvis en de helse haai;
waar trage schepselen kruipen uit hun schone schelp, en schurken, zondaars en vleiers vrolijk leven.’ - George Crabbe

Het verhaal

De driftige visser Peter Grimes staat terecht op verdenking van moord op zijn leerjongen, maar hij wordt wegens gebrek aan bewijs vrijgesproken. Grimes zoekt een nieuwe leerjongen. Alleen de onderwijzeres Ellen Orford wil hem helpen en haalt een jongen uit het weeshuis op. In de herberg The Boar heerst een vrolijke stemming, totdat Peter Grimes binnenkomt. Ellen verschijnt met de jongen, die terstond door Grimes wordt meegevoerd. 

Tijdens een kerkdienst zit Ellen buiten met John, de nieuwe jongen. Zij ziet dat zijn jas gescheurd is en dat hij een blauwe plek in zijn nek heeft. Als Grimes John komt halen om aan het werk te gaan, werpt Ellen tegen dat het zondag is en dat John nog maar een kind is. Ze krijgen ruzie, Grimes geeft haar een klap en sleurt John mee. Een aantal burgers besluit op onderzoek uit te gaan. Ze vinden Grimes’ hut leeg, maar ze weten niet dat Grimes de jongen ijlings naar buiten heeft gestuurd en dat deze van de klip te pletter is gevallen. Alleen kapitein Balstrode kijkt over de rand. 

Tijdens een feest hitst Mrs Sedley de bevolking op jacht op Grimes te maken. Zij heeft uit een gesprek tussen Ellen en Balstrode afgeluisterd dat Grimes’
boot terug is en dat de trui van John is aangespoeld. In de mist vinden Ellen en Balstrode Grimes op het strand. Hij lijkt zijn verstand te zijn kwijtgeraakt. Ellen wil hem naar huis brengen, maar Balstrode raadt hem aan zelfmoord te plegen. De volgende morgen wordt in de verte een zinkende boot gezien, die weldra uit het zicht verdwijnt.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Mark Wigglesworth
Regie 
Francesca Zambello
Instudering regie 
Denni Sayers
Decor en kostuums 
Richard Hudson
Licht 
Jennifer Tipton
Choreografie 
Denni Sayers
Orkest 
Residentie Orkest Den Haag
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Winfried Maczewski
i.s.m. Matthew Halls
Peter Grimes 
Kim Begley
Boy 
Floris van Dam
Ellen Orford 
Brigitte Hahn
Captain Balstrode 
Phillip Joll
Auntie 
Della Jones
Niece 1 
Catriona Smith
Niece 2 
Helen Williams
Bob Boles 
John Graham-Hall
Swallow 
Donald Maxwell
Mrs. Sedley 
Claire Powell
Rev. Horace Adams 
Brian Galliford
Ned Keene 
Robert Poulton
Hobson 
Stephen Richardson
Fishermen 
Jan Polak
Ian Spencer
A Lawyer 
Frank Nieuwenkamp
Fisherwoman 
Jeanette Roggeveen
Chorus of Burgesses 
Ian Spencer,
Jan Majoor
John van Halteren
Wojtek Okraska,
Ruud Fiselier
Harry Teeuwen
Dr. Crabbe 
Wimper Diepering

Muziek

Residentie Orkest

Met zijn nieuwe artistieke profiel bewijst het Residentie Orkest meer dan ooit dat symfonische muziek ook in de 21e eeuw voor een groot en breed publiek van betekenis kan zijn. Het orkest geeft concerten in zijn thuishaven de Dr Anton Philipszaal, Den Haag. Het orkest treedt in toenemende mate op in omliggende gemeenten als Leiden, Gouda en Wassenaar, en is ook veelvuldig te horen op diverse grote podia in binnen- en buitenland. Belangrijk zijn ook de samenwerkingen met Haagse- en nationale partners als het Nationaal Toneel, Festival Classique, Paard van Troje, Gemeentemuseum en De Nederlandse Opera, Nederlandse Opera Academie en de Zaterdagmatinee.

    do 30 jan Het Parool

    In de bak zorgt het Residentie Orkest onder leiding van de bij DNO debuterende Brit Mark Wigglesworth voor de bijbehorende dramatische gloed. Kim Begley maakt andermaal indruk als een getourmenteerde Peter Grimes [..] Maar met name de nieuwe Ellen Orford, schooljuf en Grimes' enige hoop op een gelukkig leven (een voortreffelijke rol van uiterst aangename sopraan Brigitte Hahn), tilt deze voorstellingsreeks naar een hoog niveau. Echt rillingverwekkend is het slot [..]

    do 30 jan Noordhollands Dagblad

    [..] Kim Begley met de dode jongen in zijn armen zichzelf overtrof. Subtiel, verdwaasd en vooral schrijnend zingend, begeleid door slechts een in de verte biddend koor.

    do 30 jan Trouw

    Dankzij de solide begeleiding van Wigglesworth konden de uitstekende zangers zich volop ontplooien. Volledig vrijuit zingend en spelend konden zij opgaan in hun rol op het grote toneel. [..] de grootste prestatie kwam voor rekening van Kim Begley, die met zijn zware tenor en lompe bewegingen een voortreffelijke Peter Grimes neerzette.