De Nationale Opera presenteert

Der Rosenkavalier Richard Strauss (1864-1949)

Deze productie was te zien in januari 2004

DER ROSENKAVALIER

Richard Strauss
Komödie für Musik in drei Aufzügen, op. 59
Libretto van Hugo von Hofmannsthal
Wereldpremière 26 januari 1911, Königliches Opernhaus, Dresden

 

DEZE PRODUCTIE

Nieuwe productie
Première 31 januari 2004

Over de opera

Strauss en Hofmannsthal situeren hun ‘komedie voor muziek’ in het achttiende-eeuwse Wenen van Maria Theresia. Ze wilden een ‘Spieloper’ in de geest van Mozart creëren en brachten hiermee hun hechte samenwerking tot een vroeg hoogtepunt. In een van walsen doordrenkte muziek en een op de Franse gezelschapskomedie geënte tekst laten ze zien hoe een wat al te lompe baron door middel van verkleedpartijen en intriges van zijn huwelijksplannen genezen wordt en hoe een niet meer zo jeugdige vorstin haar minnaar aan een jongere rivale moet afstaan. Het beeld van het verleden, gezien door de ogen van het fin de siècle, maakt de ‘Rosenkavalier’ tot een echt ‘tijdsdocument’, waarin na allerlei erotische woelingen en melancholieke weltschmerz de nieuwe generatie uiteindelijk toch de meeste sympathie wint. 

‘Verandering is de essentie van het leven, is het eigenlijke mysterie van de scheppende natuur; stilstand is verstarring en dood. Wie wil leven, moet zichzelf overwinnen, moet veranderen.’ - Hugo von Hofmannsthal aan Richard Strauss

Het verhaal

I
Nadat de Feldmarschallin en haar veel jongere minnaar, Octavian, samen de nacht hebben doorgebracht, worden ze ’s ochtends opgeschrikt door de komst van een man. Zij vrezen dat het de Feldmarschall is en Octavian verstopt zich snel. Het is echter baron Ochs auf Lerchenau, een familielid van de Marschallin. Octavian komt weer te voorschijn, verkleed als ‘Mariandl’, een kamermeisje. Hij/ zij valt bij de baron zeer in de smaak. Deze is gekomen met een verzoek: weet de Marschallin iemand die Sophie, de verloofde van Ochs, een zilveren roos als officiëel huwelijksaanzoek kan brengen? De Marschallin stelt voor dit aan Octavian op te dragen. Aldus geschiedt. Mijmerend blijft de Marschallin achter, zich in de spiegel bekijkend.

II
Octavian dient zich aan in het huis van Sophies vader, de parvenu Von Faninal. Als hij haar de roos geeft, worden de twee jonge mensen op slag verliefd op elkaar. Baron Ochs komt het huwelijkscontract ondertekenen. Intussen bevinden Octavian en Sophie zich in een innige omhelzing. Zij worden betrapt door Annina en Valzacchi, twee door Ochs ingehuurde spionnen, die de baron onmiddellijk waarschuwen. Octavian wil met de baron duelleren en verwondt hem aan zijn arm. Om Sophie van Ochs te verlossen laat Octavian de baron een briefje toekomen waarin ‘Mariandl’ hem om een afspraakje vraagt. De bedoeling is dat Sophies vader Ochs daarbij op heterdaad zal betrappen.

III
Tijdens het rendez-vous probeert Octavian/ ‘Mariandl’ op allerlei manieren zich de baron van het lijf te houden, onder meer door in scène gezette spookverschijningen. Annina komt met veel misbaar binnen en beweert dat Ochs de vader van haar kinderen is. Velen komen op het tumult af, zo ook de politie. Ochs roept dat ‘Mariandl’ Sophie is, maar valt door de mand als Faninal en de echte Sophie binnenkomen. ‘Mariandl’ verdwijnt om even later als man terug te komen. De Feldmarschallin komt poolshoogte nemen en begrijpt meteen wat er aan de hand is. Baron Ochs ruimt het veld. Na bemiddeling door de Feldmarschallin bij Faninal accepteert deze met veel genoegen Octavian als Sophies nieuwe bruidegom. Faninal begeleidt de Feldmarschallin naar huis.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Edo de Waart
Regie 
Brigitte Fassbaender
Willy Decker
Decor 
Wolfgang Gussmann
Kostuums 
Wolfgang Gussmann
Susana Mendoza
Belichting 
Hans Toelstede
Orkest 
Radio Filharmonisch Orkest Holland
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Winfried Maczewski
Die Feldmarschallin Fürstin Werdenberg 
Martina Serafin
Ochs 
Günter von Kannen / Christoph Stephinger
Octavian  
Michelle Breedt
Faninal  
Olaf Bär
Sophie 
Katherina Müller
Marianne Leitmetzerin 
Ellen van Haaren / Heike Susanne Daum
Valzacchi 
Eberhard Francesco Lorenz
Annina 
Irene Pieters
Haushofmeister M. 
René Claassen
Notar 
Tom Haenen
Wirt 
Valentin Jar
Polizeikommissar 
Cornelius Hauptman
Haushofmeister F. 
Brian Galliford
Sänger 
Arnold Bezuyen
Adelige Witwe 
Barbara Kennedy
Vier Lakeien der M.  
Robert Kops
Harry Teeuwen
Henk de Vries
Wojtek Okraska
Drei adelige Waisen 
Janine Scheepers
Noris Hrabar
Inez Hafkamp
Vier Kellner 
Cato Fordham
Jan Majoor
Sander Heutinc
Ian Spencer
Modistin 
Ineke Berends
Tierhändler 
Ruud Fiselier
Hausknecht 
Jan Polak
Ein Gelehrter 
Willem Korteling
Ein Friseur 
Jan Ruedisueli
Dessen Gehilfe 
Wimper Diepering
Mohammed 
Guillermo Blinker
Ein Flötist 
Christian Krumm Aliaga
Alte Kammerfrau 
Krystina Peda
Leopold 
Sebastian Welker
    do 30 jan Guido van Oorschot, De Volkskrant

    Bij het Radio Filharmonisch Orkest woelde en gonsde het ondertussen zonder weerga. Met dank aan Edo de Waart, die met deze Rosenkavalier joyeus afscheid neemt als chef-dirigent van De Nederlandse Opera.

    do 30 jan Eddie Vetter, De Telegraaf

    Brigitte Fassbaender kent deze opera van binnen en van buiten, als vermaarde vertolkster van de Octavian-rol en als regisseuse. Dat komt tot uiting in een iets fijnere nuancering bij de aanbieding van de roos en in de typering van bijrollen, zoals de vermakelijke Haushofmeister van Brian Galliford en de provinciale Lerchenauers die het huishouden van Faninal onveilig maken.

    do 30 jan Doron Nagan, Algemeen Dagblad

    Glorieus afscheid Edo de Waart van Nederlandse Opera Muzikaal was deze Rosenkavalier wèl groots, dankzij voortreffelijke zang van de drie vrouwelijke hoofdrollen: Martina Serafin [...], Michelle Breedt [...] en vooral de glaszuiver zingende sopraan Katherina Müller [...].