De Nationale Opera presenteert

ROSA, A HORSE DRAMA Louis Andriessen (1939)

Deze productie was te zien in juli 1998

ROSA, a Horse Drama

Louis Andriessen
Opera in twaalf taferelen
Scenario van Peter Greenaway
Wereldpremière 2 november 1994, Het Muziektheater, Amsterdam

Deze productie

Reprise uit het seizoen 1994/1995
Première 6 juli 1988

Het verhaal

Tussen 1945 en 1980 zijn tien componisten vermoord. De eerste was Anton Webern, de laatste John Lennon. De omstandigheden waarin deze tien componisten de dood vonden, vertonen zoveel overeenkomsten dat van toeval geen sprake kan zijn. De vraag dringt zich dan ook op of het hier om een samenzwering tegen de muziek gaat. Wellicht zal dit tiendelige opera- project uitsluitsel geven.

De zesde in deze reeks van vermoorde componisten is Juan Manuel de Rosa, en het is zijn dood die vanavond nader onderzocht zal worden. Dit gebeurt door middel van een reconstructie van de periode voorafgaand aan Rosa’s dood en de dagen erna. Het onderzoek wordt geleid door de Investigatrix, die wordt bijgestaan door de Commentatrice en twee Gigolo’s. In de loop van de reconstructie verschijnt dit viertal in wisselende gedaantes ten tonele: ze spelen de rol van figuren die mogelijkerwijs bij de moord op Rosa betrokken zijn geweest. Maar dat niet alleen. De laatste periode van zijn leven componeerde Rosa namelijk uitsluitend muziek voor westerns, en ook een aantal aan het witte doek ontsnapte wes- ternpersonages gaat actief aan de handeling deelnemen. Zodoende raken reconstructie en gereconstrueerde werkelijkheid meer en meer met elkaar verweven.
 
Plaats van handeling is een voormalig abattoir in Fray Bentos, Uruguay, waarvan de 32-jarige componist/pianist Juan Manuel de Rosa een grote, houten zolderverdieping bewoont. Op dit terrein was ooit een bloeiend slachthuis bedrijf gevestigd, waarvan de eigenaars inmiddels aan het rentenieren zijn in Buenos Aires. Het bloed waarmee de wanden, het plafond en de vloer besmeurd zijn, vormt het tastbare bewijs van de slachtingen die hier hebben plaatsgevonden.
 
Hoewel Rosa in Parijs een kostbare opleiding in het ‘serieuze’ genre heeft genoten, houdt hij zich - als hij al werkt - alleen nog maar bezig met het componeren van muziek voor westerns. Hij leeft in volkomen afzondering en is bezeten van paarden. Dit alles tot grote teleurstelling van zijn ouders, die de goede naam van de familie proberen te redden door hun zoon te koppelen aan Esmeralda Boscano, de 19-jarige dochter van de abattoir-eigenaars. Zij trekt bij hem in, en de eerste drie maanden is er - getuige het beddegoed - sprake van intensief seksueel verkeer. Vervolgens laat Rosa haar echter links liggen en heeft hij alleen nog oog voor Ebola, zijn prachtige zwarte merrie, met wie hij volgens de geruchten tegennatuurlijke betrekkingen onderhoudt. Bij het componeren laat hij zich inspireren door een filmfragment dat hij tijdens zijn studie in Parijs heeft gestolen en waarop het voor westerns zo karakteristieke desolate landschap te zien is. Om de levensechtheid te vergroten heeft hij voor het scherm een tredmolen geplaatst, waarin hij zijn geliefkoosde merrie eindeloos, ‘stationair’, laat draven.
 
Zijn gefrustreerde verloofde raakt ondertussen steeds meer bezeten van het verlangen een paard te zijn: dan zou ze immers niet zo schromelijk verwaarloosd worden. In talloze briefjes aan haar moeder lucht ze haar toenemende wanhoop.
 
Op een dag verschijnen er twee cowboys op het filmdoek. Geïntrigeerd door deze vreemdelingen en hun paarden begint Rosa met hernieuwde inspiratie te componeren. De vrucht van zijn arbeid stuurt hij naar een producent van westerns, en daarmee begint een lucratieve carrière als filmcomponist. Tot de beide cowboys zich plotseling tegen hem keren. Ze zetten een achtervolging in. Rosa tracht op zijn paard te ontsnappen en strooit met bankbiljeten in de hoop dat zijn belagers de achtervolging zullen staken, maar het mag niet baten: er klinken drie schoten en Rosa en zijn paard zijn dood.
 
Wie heeft Rosa vermoord, en waarom? Wat is er met zijn lichaam gebeurd? En met zijn paard? En met Esmeralda? Waar is Rosa’s geld gebleven? Op al deze vragen tracht de Investigatrix een antwoord te vinden. Of doet ze maar alsof? Haar onderzoekingen lijken het raadsel immers eerder te vergroten dan te verkleinen. Want wie zijn de cowboys? En wie is eigenlijk de Investigatrix? Het onderzoek moet worden voortgezet.
 

Team, Cast en Koor

Muzikale leidinguzikale leiding 
Reinbert de Leeuw
Regie en visueel concept 
Peter Greenaway
Instudering regie 
Saskia Boddeke, Peter Greenaway
Decor 
Steven Scott
Kostuums 
Lia Doornekamp
Licht 
Reinier van Brummelen i.s.m. Afdeling Belichting van de Technische Organisatie Muziektheater
Orkest 
Asko Ensemble en Schönberg Ensemble
Vocaal ensemble 
Ineke Berends
Tineke Mulder
Inez Hafkamp
Els Zomerdijk
Harrie Buijs
Ruud Fiselier
Jan Majoor
Wojtek Okraska
Samenstelling en coaching vocaal ensemble 
Winfried Maczewski
Juan Manuel de Rosa 
Lyndon Terracini
The first Singer /Madame De Vries / The Texan whore / The Investigatrix 
Miranda van Kralingen
The second Singer / The blond Woman / Esmeralda 
Marie Angel
Alcan, gigolo / Lully, gigolo / The cowboys 
Roger Smeets, Christopher Gillett
The Index singer 
Phyllis Blanford