De Nationale Opera presenteert

IDOMENEO, RÈ DI CRETA Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)

Deze productie was te zien in juni 1991

IDOMENEO, RÈ DI CRETA

Wolfgang Amadeus Mozart
Dramma per musica in tre atti, KV 366
Libretto van Giovanni Battista Varesco
Wereldpremière 29 januari 1781, Residenztheater, München

Deze productie

Nieuwe productie
Première 1 juni 1991
Voorstellingen in het kader van het Holland Festival

Het verhaal

Plaats en tijd van handeling:
Het eiland Kreta in de klassieke oudheid, na de val van Troje.

EERSTE BEDRIJF
 
llia voelt zich heen en weer geslingerd tussen haar vaderlandsliefde en haar gevoelens voor Idamante, de zoon van een van de vorsten die haar vaderstad verwoest hebben. Zij weert daarom een toenaderingspoging van Idamante af, ondanks het feit dat deze haar juist de vreugdevolle tijding komt brengen dat alle Trojaanse gevangenen op zijn bevel zullen worden vrijgelaten. Kretenzers en Trojanen bezingen daarop gezamenlijk de terugkeer van de vrede. Aan de vreugde komt een einde als de trouwe Arbace het bericht brengt dat het schip met Ido- meneo en zijn gevolg in de golven ten onder is gegaan.Droefheid bevangt iedereen, behalve Elettra, die vervuld wordt van machteloze woede. Zij hoopte op de steun van Idomeneo bij haar pogingen Idamante als echtgenoot voor zich te winnen, maar zijn dood betekent dat Idamante als de nieuwe vorst van Kreta zijn lot in eigen handen heeft, en zij twijfelt er niet aan dat hij de voorkeur zal geven aan een huwelijk met llia.Terwijl de storm voortwoedt en het volk de góden om erbarmen bidt, wordt Idomeneo uitgeput op de kust geworpen. Zijn vreugde over zijn redding blijkt van korte duur, want nu reeds voelt hij de wroeging knagen bij het idee dat zijn belofte aan Neptunus een medemens het leven zal kosten. Zo wordt hij gevonden door de bedroefde Idamante. Omdat deze nog een kind was toen Idomeneo ten strijde trok, herkennen vader en zoon elkaar niet, Pas als Idamante hem toevertrouwt dat hij treurt om de dood van zijn vader, dringt de afgrijselijke waarheid tot Idomeneo door. Hij maakt zich bekend, maar vlucht meteen daarna, Idamante in grote verwarring achterlatend. Tijdens het Intermezzo wordt de macht van de oude heerser gevierd.
 
TWEEDE BEDRIJF
 
Idomeneo klaagt zijn nood bij Arbace, die hem aanraadt Idamante weg te zenden van Kreta. Idomeneo besluit Idamante opdracht te geven Elettra naar haar vaderland Argos te begeleiden, llia, die zich inmiddels in haar lot geschikt heeft, vertrouwt Idomeneo toe dat ze Kreta van nu af aan als haar nieuwe vaderland wil beschouwen. Uit haar woorden proeft hij een wederzijdse liefde tussen haar en Idamante, en dat maakt de wroeging over zijn noodlottige gelofte nog groter. Inmiddels zijn de voorbereidingen voor het overhaaste vertrek van Idamante en Elettra in volle gang, overigens tot vreugde van de Griekse prinses, die van de situatie gebruik wil maken om Idamante voor zich te winnen. Vol vreugde wacht Elettra op het moment waarop zij aan boord kan gaan van het schip dat haar naar Argos zal brengen.
 
Ook Idomeneo ziet het schip het liefst zo snel mogelijk afvaren, maar Idamante valt de scheiding van Kreta en van zijn geliefde llia zwaar. Geroerd neemt hij afscheid van zijn vader, maar juist als hij met Elettra aan boord wil gaan, steekt een hevige storm op, die de afvaart verhindert. Een nieuw onheil, waarvan alleen Idomeneo de oorzaak kent, bedreigt het volk.
 
DERDE BEDRIJF
 
Ilia mijmert over haar liefde voor Idamante. Ze wordt gestoord door Idamante zelf, die haar vertelt dat een afgrijselijk monster dood en verderf zaait onder de bevolking en dat hij met gevaar voor eigen leven wil pogen dit monster te doden. Deze mededeling breekt bij llia de laatste weerstand. Zij verklaart hem haar liefde, maar hun samenzijn wordt onderbroken door Idomeneo en Elettra. Idomeneo dringt nogmaals aan op een spoedig vertrek naar Argos, maar Idamante verkiest zijn eigen weg te gaan, ook al brengt die hem de dood. llia wil hem daarbij vergezellen, maar Elettra voelt haar wraakzucht weer toenemen.
 
Terwijl Idamante op weg is om de strijd met het monster aan te binden, maakt Idomeneo onder druk van de hogepriester en het verzamelde volk bekend dat alleen de offerdood van zijn zoon een einde kan maken aan de toorn van Neptunus. Diepe droefheid bevangt allen. Terwijl Idomeneo en de priesters, de offerceremonie voorbereiden, klinken plotseling jubelkreten. Idamante heeft gezegevierd en het monster gedood. Als hij, omringd door jubelende Kretenzers, de tempel betreedt, ervaart hij welk lot hem wacht. Hij verklaart zich bereid te sterven als het welzijn van rijk en volk dat van hem eist. Ilia komt tussenbeide en biedt zichzelf als zoenoffer aan, maar meteen na haar edelmoedig aanbod verklaart een stem uit de diepte van de aarde dat de liefde overwonnen heeft. Idomeneo zal moeten terugtreden ten gunste van Idamante en als deze ook nog trouwt met Ilia, zullen de góden verzoend zijn. De algehele vreugde die hierop volgt, wordt niet gedeeld door Elettra, maar haar protesten zijn vergeefs. Idomeneo kondigt het volk zijn troonsafstand aan en stelt Idamante voor als zijn opvolger. Tevens maakt hij het huwelijk van Idamante met Ilia bekend, en met instemming van allen spreekt hij de hoop uit dat dit huwelijk een blijvende vrede zal inluiden.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Frans Brüggen
Regie 
Peter Mussbach
Medewerking regie 
Tine Buyse
Decor 
Nina Ritter
Kostuums 
Joachim Herzog
Licht 
Max Keller
Dramaturgie 
Klaus Bertisch
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Continuo 
Siebe Henstra, clavecimbel
Christiaan Louwens, cello
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Winfried Maczewski
Ballet 
Dansschool Ada & Christa de Bruijn-Bonel
Idomeneo 
Ben Heppner
Idamante 
Laurence Dale
Elettra 
Faye Robinson
Ilia 
Annegeer Stumphius
Arbace 
John David De Haan
Gran Sacerdote 
Glenn Winslade
La voce di Nettuno 
Matthew Best
 
Koorsoli 
Elma van den Dool / Iris Giel
Elzbieta Bega / Barbara Kennedy
Ruud Fiselier
Leo Geers / Wojciech Okraska