De Nationale Opera presenteert

DE VOS / MAX EN DE MAXIMONSTERS Oliver Knussen (1952)

Deze productie was te zien in december 1986

DE VOS / MAX EN DE MAXIMONSTERS

 
DE VOS
'Bayka pro lisu, petukha, kota da barana. Vesyoloye predstavleniye s peniyem'
Igor Strawinsky
Een burlesque om te zingen en te spelen
Libretto van Igor Stravisnky, naar Russische fabels
Wereldpremière 3 juni 1922, Palais Garnier (Opéra), Parijs
 
MAX EN DE MAXIMONSTERS
'Where the Wild Things Are'
Oliver Knussen
A fantasy opera in one act
Libretto van Maurice Sendak naar zijn gelijknamige boek
Wereldpremière 28 november 1980, Theater De Munt, Brussel
Definitieve versie, 9 januari 1984, National Theatre, Londen (Glyndebourne Touring Opera)
 
Nederlandse vertaling 'De vos' van Martinus Nijhoff
Nederlandse vertaling 'Max en de Maximonsters' van Janneke van der Molen en Han Wilmink
  

Deze dubbelproductie

Nieuwe producties voor De Nederlandse Opera
Première 23 december 1986, Stadsschouwburg, Amsterdam
'Max en de Maximonsters' was een oorspronkelijke productie van Glyndebourne Festival Opera (1984) met de titel 'Where the Wild Things Are'.
Nederlandse vertaling: Janneke van der Molen en Han Wilmink

De verhalen

DE VOS
 
Haan stapt onrustig heen en weer over het dak van het kippenhok, want hij weet dat Vos op oorlogspad is. Bok en Kat, die zich hebben voorgenomen Haan te verdedigen, inspecteren de wapens en vertrekken weer. Zij zijn nog niet weg of Vos verschijnt, vermomd in nonnenkleed. Hij beschuldigt Haan op strenge toon van veelkipperij en beveelt hem naar beneden te komen om te biechten. Haan, die weliswaar Vos’ vermomming doorheeft, doet wat hem gevraagd wordt, in het volle besef van wat hem te wachten staat. Salto Mortale
 
Vos grijpt Haan, sleurt hem in het rond, maar nog net op tijd komen Bok en Kat te hulp. Ze jagen Vos op de vlucht, vieren de overwinning met een vreugdedans en zingen een hoofdstuk uit het epos over de eeuwige strijd tussen Haan en Vos.
 
Spel en muziek beginnen van voren af aan. Haan zit weer op het kippenhok en opnieuw verschijnt Vos, ditmaal zonder vermomming. Vos probeert Haan nu met de belofte van tien mud graan naar beneden te lokken, en ten tweeden male loopt Haan in de val. Salto Mortale
 
Vos grijpt Haan, sleept hem een hoek in en begint hem te plukken. Terwijl de levensgeesten al wijken, gedenkt Haan de boerderij. Vos zoekt een veilige schuilplaats voor zichzelf en zijn buit. Dan verschijnen Bok en Kat weer. Ze brengen Vos een serenade, waarbij ze zich op de goesli begeleiden. Vos laat zich zo door hun gezang meeslepen dat hij vergeet waakzaam te blijven. Zodra hij zijn neus uit zijn schuilplaats naar buiten steekt, bedreigen Bok en Kat hem met een mes, trekken hem aan zijn staart zijn hol uit en wurgen hem.
 
Bok, Kat en Haan bewijzen Vos met een rouwdans de laatste eer en schuiven de schuld aan zijn dood op een jager af. Tot slot klinkt de mars waarmee het allemaal begonnen was.
 
MAX EN DE MAXIMONSTERS
 
Scène 1 - Max
 
Max, een kleine jongen in een wolfspakje, is in de gang bij zijn kamer aan het spelen: hij besluipt zijn speelgoedsoldaatjes, laat zijn teddybeer vanuit zijn ‘jungle-tent' - een doek die in de gang is opgehangen - in een hinderlaag lopen en is al met al lekker stout.
 
Scène 2 - Mama
 
Terwijl hij op de vloer ligt en zich dood houdt, schrikt hij van de schaduw van een ding dat vreemde geluiden voortbrengt. Het blijkt zijn moeder te zijn met haar piepende oude stofzuiger. Ze geeft Max een standje, maar hij gaat door met zijn stoute streken en blijft haar tarten, waarop hij zonder eten naar bed wordt gestuurd.
 
Scène 3 - Max' kamer
 
Terwijl hij zit te mokken, begint hij te zinnen op een vreselijke wraak. Zijn kamer verandert en om hem heen groeit een bos. Er komt een kleine zeilboot aan en Max klimt aan boord. Helemaal alleen op zee reist hij door dagen en nachten totdat, bij het krieken van de dag, een gigantisch zeemonster uit de golven opdoemt, dat op Max' bevel echter weer langzaam in het water verdwijnt. Er komt een eiland in zicht met daarop palmbomen, een klein plateau en een grote grot.
 
Scène 4 - De Maximonsters
 
Max meert zijn boot aan en hoort in de verte kabaal. De Maximonsters komen de grot uit gedenderd, schelden Max uit en nemen hem op een gemene manier te grazen. Hoewel het allemaal maar een lolletje lijkt, kan de zaak elk moment uit de hand lopen. Opeens heeft Max genoeg van hun geklier en kabaal. Hij slaakt zijn wolvekreet en staart de monsters recht in hun. gele ogen; zo brengt hij ze tot zwijgen en krijgt hij ze in zijn macht. Als Max het eiland wil verkennen, beginnen de Maximonsters weer met hun gesar, maar telkens als een van de monsters hem van achteren besluipt, deinst het verstijfd terug, machteloos overgeleverd aan Max' magische blik.
 
Scènes 5 en 6 - De Kroning en het Wilde Feest
 
Het bos wordt steeds dichter en de zee verdwijnt. Een klein wit geitje komt met een kroon aanzetten, maar zorgt ervoor dat Max hem niet kan pakken. De Maximonsters vormen een plechtige optocht en kronen Max tot ‘Koning aller Maximonsters'. Nu kan het Wilde Feest beginnen: Max en de monsters darren rond, woest dansend. Plotseling maakt Max een einde aan het feest; de Maximonsters worden zonder eten naar bed gestuurd.
 
Scène 7 - Max alleen
 
Hij zet zijn kroon af en gaat in zijn eentje zitten dromen van thuis, zijn mama en warm avondeten. Dan staat hij op, sluipt op zijn tenen langs de slapende Maximonsters en gaat naar de rand van het eiland om zijn boot terug te roepen.
 
Scène 8 - Afscheid
 
De Maximonsters worden één voor één wakker en rennen mopperend en boos gebarend achter Max aan naar de boot toe. Ze zijn erg kwaad dat hij hen in de steek wil laten, maar de boot vaart al weg en Max is weer alleen op zee; hij zeilt terug door nachten en dagen. Om hem heen groeit een bos en hij stapt uit zijn boot, die in de verte verdwijnt.
 
Scène 9 - Max' kamer
 
Langzaam wordt Max’ kamer zichtbaar. Achter in de kamer staat een blad op een tafel. Max ziet zijn kom met soep en proeft ervan... zijn eten is nog warm.

Team en Cast

Muzikale leiding 
Lucas Vis / Ernst van Tiel
Regie 
Frank Corsaro
Decor en kostuums 
Maurice Sendak
Choreografie-assistent 
Cengiz Saner
Orkest 
Het Asko Ensemble
 
DE VOS
Tenor I 
Wouter Goedhart
Tenor II 
Marius van Altena
Bariton 
Charles van Tassel
Bas 
Tom Haenen
De vos 
Cengiz Saner
De haan 
Mohammed Karimi
De hen 
Rosita Tamara
De kat 
Adella Langdon
De bok 
Howard Lee
 
MAX EN DE MAXIMONSTERS
Max 
Thea van der Putten
Moeder / Tzippy 
Hélène Versloot
Tzippy (spel) 
Cengiz Saner
Bruno 
Tom Haenen
Bruno (spel) 
Berni Bennett
Emile 
Charles van Tassel
Emile (spel) 
Anthony Bailey
Moishe 
Wouter Goedhart
Moishe (spel) 
George Reid
De geit 
Wouter Goedhart
De geit (spel) 
Mike Gallant
Bernard 
Pieter van Egmond
Bernard (spel) 
Howard Lee