De Nationale Opera presenteert

FALSTAFF Giuseppe Verdi (1813-1901)

Deze productie was te zien in september 1986

Falstaff

Giuseppe Verdi
Commedia lirica in tre atti
Libretto van Arrigo Boito, naar 'The Merry Wives of Windsor' en 'King Henry IV' van William Shakespeare
Wereldpremière 9 februari 1893, Teatro alla Scala, Milaan

Deze productie

Nieuwe productie
Première 24 september 1986

Het verhaal

I.1 De herberg ‘De Kouseband’, Windsor
 
Als het doek opgaat, heeft Falstaff net twee brieven klaar, een voor Alice Ford en een voor Meg Page. In beide opstellen verklaart hij in identieke bewoordingen zijn liefde voor beide burgerdames in de hoop dat ze hem niet alleen als minnaar zullen verwennen, maar dat ze in een amoureuze bui ook diep in de familiebeurs zullen tasten.
 
De deur wordt echter opengerukt en Dr Cajus stormt naar binnen. Hij is de vorige nacht dronken gevoerd door Falstaffs knechten Bardolfo en Pis- tola, die hem vervolgens bestolen hebben. Falstaff schenkt aan Cajus5 woorden nauwelijks enige aandacht, en als zijn knechten de beschuldiging ontkennen, staat ervoor Cajus niets anders op dan de herberg te verlaten.
 
Maar als Falstaff dan zijn knechten vraagt de twee brieven aan de geadresseerden te brengen, weigeren ze. Hun ‘eer’ verbiedt het hen en daarmee ontlokken ze aan Falstaff een woedende predikatie. Hij maakt hen duidelijk dat in zijn visie de ‘eer5 niets anders is dan een woord zonder inhoud, grijpt een bezem en jaagt zijn knechten naar buiten.
 
I.2 Het huis van Ford
 
In het bijzijn van Mistress Quickly, een buurvrouw, en Nannetta, Alice’s dochter, lezen Alice en Meg de amoureuze epistels van Falstaff luidop voor en merken dat ze gelijkluidend zijn. Verontwaardigd besluiten ze dat deze brutaliteit bestraft moet worden.
 
Als ze Ford horen naderen trekken de dames zich terug. Ford luistert samen met Dr Cajus en de jonge Fenton naar het verhaal van Pistola en Bardolfo, die vertellen dat Falstaff een oogje op mevrouw Ford heeft laten vallen. De jaloerse Ford is woedend en wil er meer van weten: hij zal zich verkleden en Falstaff een bezoek brengen om uit te vissen wat deze van plan is. Tussen al die drukte door hebben Nannetta en Fenton een paarvluchtige onderonsjes, precies lang genoeg om elkaar nog eens te zeggen hoeveel ze van elkaar houden. Alice en Meg hebben ondertussen een plan bedacht: ze zullen Mistress Quickly naar Falstaff sturen om hem uit te nodigen om die middag nog bij Alice op bezoek te komen.
 
II.1 De herberg ‘De Kouseband’
 
Bardolfo en Pistola keren naar hun meester terug en beloven beterschap.
 
Mrs Quickly verschijnt, bedelft Falstaff onder de complimentjes en vertelt dat Alice popelt om hem te ontvangen. Diezelfde middag tussen twee en drie kan Falstaff haar een bezoek brengen. Meg zou hem ook wel graag willen zien, maar heeft geen mogelijkheden voor een rendez-vous, want haar echtgenoot gaat nooit de deur uit.
 
De volgende bezoeker is Ford, die zich uitgeeft voor ‘signor Fontana’. Hij tracht de gunst van Falstaff te winnen door hem wijn aan te bieden en vertelt dan dat hij smoorverliefd is op Alice Ford, maar dat zijn liefde niet beantwoord wordt. Hij zou graag willen dat de op dit gebied zo ervaren Falstaff haar eerst verleidde, want daarna zou ze ‘signor Fontana’ ook niet meer zo gemakkelijk kunnen weigeren. Falstaff vertelt hem zelfvoldaan, dat hij diezelfde middag tussen twee en drie al een rendez-vous met Alice heeft. Dan gaat hij zich omkleden en Ford geeft lucht aan zijn jaloersheid. Wanneer Falstaff terugkeert, gaan beiden met overdreven vriendelijkheid naar buiten.
 
II.2 Het huis van Ford
 
Alice en Meg horen Mrs Quickly uit over haar bezoek aan Falstaff en vlug wordt alles in gereedheid gebracht voor de ontvangst van de dikke ridder. Alleen Nannetta deelt niet in de pret: zij treurt omdat haar vader haar wil uithuwelijken aan Dr Cajus, maar de andere vrouwen tillen niet zo zwaar aan het probleem: alles zal op zijn pootjes terechtkomen.
 
Alice laat een grote wasmand klaarzetten. Iedereen verstopt zich en de ‘verliefde5 Falstaff stapt binnen. Net als hij Alice wil omhelzen, stormt Mrs Quickly in gespeelde paniek binnen; Meg komt er aan. Falstaff verstopt zich en volgens afspraak komt Meg opgewonden vertellen dat Ford in aantocht is.
 
Dan komt Mrs Quickly, nu echt in paniek, weer aangelopen: Ford is werkelijk in aantocht! Ford onderzoekt met Cajus, de knechten van Falstaff en een paar andere bewoners van Windsor de hele kamer, ook de wasmand, maar deze blijkt leeg te zijn. Het gezelschap zet zijn zoektocht elders voort en Meg en Mrs Quickly stoppen Falstaff nu tussen het vuile wasgoed. Ondertussen weten Fenton en Nannetta zich af te zonderen en als Ford met zijn gevolg opnieuw in de kamer verschijnt, hoort hij plots een zoen. Tot zijn verbazing en woede betrapt hij echter zijn dochter Nannetta in de armen van Fenton.
 
Er wordt verder gezocht. Alice geeft de knechten de opdracht om de inhoud van de mand in de Theems te gooien. Terwijl dat gebeurt, komt de inmiddels verwittigde Ford binnen. Als hij merkt dat zijn vrouw Falstaff een poets gebakken heeft, begrijpt hij dat hij zich zonder enige reden door zijn jaloezie heeft laten meeslepen. Het doek valt tijdens algemene hilariteit.
 
III.1 Voor de herberg ‘De Kouseband’
 
Terwijl zijn kleren te drogen hangen, zit Falstaff te mijmeren over de slechtheid van de wereld, maar prijst zich gelukkig dat zijn dikke buik hem in de Theems drijvende heeft gehouden. Een beker wijn geeft hem weer moed om verder te leven. Mrs Quickly slaagt erin hem te overtuigen van de diepe droefheid van Alice, nu het eerste rendez-vous zo’n onverwachte wending heeft genomen. In een brief wordt hem een tweede ontmoeting voorgesteld, nu om middernacht in het Koninklijk Park bij de eik van Herne, waar Falstaff op zijn aanbedene zal moeten wachten, vermomd als de Zwarte Jager. Falstaff laat zich overtuigen van Alice’s goede bedoelingen en gaat met Mrs Quickly de herberg binnen om de details te bespreken. De overige samenzweerders arrangeren de volgende verrassing. Ze zullen met zijn allen verkleed naar het park komen om Falstaff een lesje te leren. Maar Ford blijkt dit plan van Alice eveneens te willen benutten om zijn eigen plannen met zijn dochter door te drukken: Nannetta zal verkleed zijn als de Elfenkoningin en Ford raadt Cajus aan haar na afloop van de maskerade bij hem te brengen, zodat Cajus met haar in de echt verbonden kan worden. Het slot van dit gesprek wordt echter afgeluisterd door Mrs Quickly, en zij besluit hier een stokje voor te steken.
 
III.2 Het bos bij Windsor bij de eik van Herne
 
Fenton is als eerste ter plekke, maar ook Nannetta laat niet lang op zich wachten. Alice onderbreekt hun samenzijn en neemt beiden mee om hen gereed te maken voor de maskerade. Dan verschijnt Falstaff, die met spanning de klokslagen telt. Alice voegt zich bij hem. Meg zaait echter paniek met haar waarschuwing dat de legers van de hel zijn losgebroken; zij sleurt Alice mee het struikgewas in en Falstaff blijft alleen achter, ten prooi aan de kastijdingen door nimfen, elfen en luchtgeesten. Terwijl Falstaff op deze manier het middelpunt van aller aandacht blijft, zorgt Alice dat Nannetta en Fenton ongemerkt samen kunnen verdwijnen.
 
Als Bardolfo in de drukte zijn masker verliest, merkt Falstaff dat er een spelletje met hem gespeeld wordt. Hij reageert er lakoniek op, ook als hij even later merkt dat Ford en ‘signor Fontana’ dezelfde persoon zijn. Ford triomfeert en wil dan de vreemde bijeenkomst besluiten met het huwelijk ‘van de elfenkoningin’, die aan de hand van de vermomde Dr Cajus naar voren treedt. Goedmoedig stemt hij erin toe, dat op voorstel van Alice gelijk- tijdig een ander koppel in de echt verbonden wordt. Als daarna de maskers vallen, vindt Cajus Bardolfo in zijn armen, terwijl de beduusde Ford in het andere koppel Nannetta en Fenton herkent.
 
Gedane zaken nemen echter geen keer en Ford aanvaardt de situatie. Hij inviteert alle aanwezigen op een souper op kosten van Falstaff (die immers van ‘Fontana’ een goed gevulde beurs heeft gekregen) en de opera besluit met de moraal: Alles in de wereld is gekheid, maar wie het laatst lacht, lacht het best.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Hans Vonk / Alain Lombard
Regie 
Liviu Ciulei
Decor en kostuums 
Miruna Boruzescu
Radu Boruzescu
Licht 
John McLain
Dramaturgie 
Johan Thielemans
Beweging 
Francis Sinceretti
Orkest 
Het Residentie-Orkest
Koor 
Het Nederlands Operakoor
Instudering koor 
Johannes Mikkelsen
Sir John Falstaff 
Timothy Noble
Fenton 
Frank Lopardo
Ford 
John Bröcheler
Dr. Cajus 
John Fryatt
Alice Ford  
Ashley Putnam
Nannette 
Ruth Ann Swenson
Meg Page 
Anne Howells
Mrs. Quickly 
Nucci Condo
Bardolfo 
Henk Kreukniet
Pistola 
Lieuwe Visser
Robin 
Wouter Sluiter /
Jarno Kuyvenhoven
L'Oste 
Rudolf Damsté