De Nationale Opera presenteert

DIE FLEDERMAUS JOHANN STRAUSS (1825-1899)

Deze productie was te zien in juni 1987

DIE FLEDERMAUS

Johann Strauss
Operette in drei Akten
Libretto van Carl Haffner en Richard Genée, 

naar ‘Le réveillon’ van Henri Meilhac en Ludovic Halévy
Wereldpremière 5 april 1874, Theater an der Wien, Wenen

Deze productie

Nieuwe productie
Première 1 juni 1987
Voorstellingen in het kader van het Holland Festival

Het verhaal

Een kuuroord in de nabijheid van een grote stad rond 1870.

Wat aan de handeling voorafging:
 
Ooit is Von Eisenstein met zijn vriend Falke naar een gemaskerd bal geweest, Eisenstein verkleed als vlinder, Falke als vleermuis. Falke had zo diep in het glaasje gekeken dat hij na afloop naar huis gebracht moest worden. Eisenstein liet zijn vriend onderweg achter, en toen Falke de volgende ochtend ontwaakte, moest hij onder hoongelach van de hele stad in zijn kostuum naar huis wandelen. Sindsdien wordt hij door iedereen Dr. Vleermuis genoemd.
 
Falke zint op wraak. De jonge, puissant rijke Prins Orlofsky zoekt nieuw amusement en geeft Falke de vrijheid voor een van de feesten in zijn villa een aantal willekeurige mensen uit te nodigen. Falke besluit Eisenstein in een val te lokken en wordt daarbij geholpen door de onvoorziene bijkomstigheid, dat Eisenstein eigenlijk dezelfde avond moet beginnen met het uitzitten van een gevangenisstraf.
 
EERSTE BEDRIJF
In en om het huis van Eisenstein
 
Ali Bey, een vertrouweling van Dr. Falke, wijst Alfred de woning waar de door hem aanbeden Rosalinde woont, en moedigt hem aan het huis binnen te gaan. Ali Bey neemt afscheid en spreekt de hoop uit hem diezelfde avond ten huize van Prins Orlofsky weer te zien. Terwijl de klanken van Alfreds serenade klinken, leest het dienstmeisje Adele een brief van haar zuster Ida, die haar uitnodigt voor een feest dat die avond gegeven wordt in de villa van Prins Orlofsky. Rosalinde, de vrouw des huizes, probeert geen aandacht te schenken aan de zanger buiten, die zij herkent als een vroeger aanbidder, de tenor Alfred. Ook voor de verhalen van Adele over een zieke tante blijft zij doof: haar aandacht is bij haar echtgenoot en diens gevangenisstraf van vijf dagen wegens belediging van een ambtenaar in functie.
 
Adele gaat teleurgesteld aan het werk en de naar binnen geslopen Alfred wordt snel uit de salon gewerkt, als rumoer de thuiskomst aankon- digt van Eisenstein in heftige discussie met zijn advocaat, Dr. Blind, wiens gestuntel tot verzwaring van de straf heeft geleid. Blind verdedigt zich met de opmerking dat het gedrag van Eisenstein eenzelfde effect heeft gehad, maar wordt de deur uit gezet.
 
Als Eisenstein wil beginnen aan een afscheidssouper, krijgt hij bezoek van Falke, die hem - zodra Rosalinde even de kamer uit gaat - uitnodigt voor een groots feest bij Prins Orlofsky. Na afloop daarvan kan hij zich altijd nog bij de gevangenis melden. Dit is niet tegen dovemansoren gezegd en tot grote verbazing van Rosalinde vertrekt haar man even later in rokkostuum en met een uitstekend humeur naar de ‘gevangenis’.
 
Inmiddels heeft Rosalinde eveneens besloten de avond aangenaam door te brengen. Zij geeft Adele alsnog vrijaf en nodigt Alfred uit voor het souper dat Eisenstein onaangeroerd heeft laten staan. Alfred neemt er zijn gemak van, maar nauwelijks is hij in Eisensteins kamerjas aan een gezellig tête-a-tête begonnen, of de gevangenisdirecteur Frank dient zich aan. Hij wil zijn belangrijke arrestant persoonlijk naar diens tijdelijke onderkomen begeleiden en Rosalinde, die haar reputatie in gevaar ziet komen, weet Alfred zover te krijgen dat hij zich in Eisensteins plaats laat arresteren.
 
TWEEDE BEDRIJF
De villa van Prins Orlofsky
 
Het feest begint en onder de gasten bevindt zich ook Adele, tot grote verbazing van haar zuster Ida, die haar nooit een uitnodiging gestuurd heeft. Kennelijk wil iemand een grap uithalen en de zusjes besluiten het spel met volle overgave mee te spelen, waarbij Adele zich zal voordoen als een actrice met de naam Olga. Even later verschijnt Orlofsky zelf in gezelschap van Falke, die de prins de hoofdpersonen in zijn kleine komedie voorstelt. Na Adele is de beurt aan Eisenstein, die wordt voorgesteld als Marquis Renard, en de gevangenisdirecteur Frank, voorgesteld als Chevalier Chagrin. Eisenstein reageert verbaasd op de aanwezigheid van zijn eigen dienstmeisje, maar daarna wordt zijn aandacht opgeëist door een mysterieuze Hongaarse gravin. Het is de gemaskerde Rosalinde, die op het laatste moment eveneens door Falke is uitgenodigd en die nu de gasten haar eigen echtgenoot ontwaart. Zij laat zich door hem het hof maken en weet hem daarbij een kostbaar horloge afhandig te maken.
 
Op het hoogtepunt van het feest en nadat er menige fles champagne geleegd is, klinkt plotseling een klok die Eisenstein en Frank eraan herinnert dat zij eigenlijk ergens anders verwacht worden. Zij nemen haastig afscheid en besluiten elkaar een eindweegs te vergezellen.
 
DERDE BEDRIJF
In de gevangenis
 
De cipier Frosch tracht zijn nachtdienst zo aangenaam mogelijk door te brengen, maar wordt voortdurend gestoord door het zingen van de in plaats van Eisenstein ingesloten Alfred. Directeur Frank keert stevig aangeschoten terug van het feest, waar hij blijkbaar veel aandacht heeft besteed aan Olga/Adele. In ieder geval laat zij zich nu met haar zuster Ida bij ‘Chevalier Chagrin’ aandienen in de hoop dat deze haar zal steunen in haar carrière als actrice. Als Eisenstein aanbelt, laat Frank zijn beide bezoeksters even door Frosch in een cel onderbrengen. Na een kort moment van wederzijdse verbazing onthult Frank Eisenstein zijn ware identiteit, maar weigert te geloven dat zijn bezoeker Eisenstein is. Hij heeft immer de vorige avond zelf in diens huis - tijdens een souper en in kameijas! - gearresteerd. Dan verschijnt Blind, door Rosalinde ontboden om Alfred vrij te krijgen, en als even later ook Rosalinde aangekondigd wordt, dwingt Eisenstein de advocaat hem zijn pruik en toga te geven. Zo uitgedost kan hij Rosalinde en Alfred uithoren, maar als hij verontwaardigd zijn vermomming afwerpt om zijn vrouw ter verantwoording te roepen, haalt die zijn horloge tevoorschijn.
 
Eisenstein staat schaakmat en de binnenkomst van Falke, Orlofsky en de overige feestgangers maakt hem duidelijk dat hij het slachtoffer is geworden van een goed voorbereid wraakplan van Falke. Het beste is maar de champagne de schuld van alles te geven.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Nikolaus Harnoncourt
Regie 
Johannes Schaaf
Decor 
Andreas Reinhardt
Kostuums 
Peter Pabst
Licht 
Franz Peter David
Dramaturgie 
Tim Coleman
Choreografie 
Jürg Burth
Orkest 
Het Concertgebouworkest
Koor 
Het Nederlands Operakoor
Instudering koor 
Johannes Mikkelsen
 
Ballet 
Het Nationale Ballet
Gabriel von Eisenstein 
Werner Hollweg
Rosalinde 
Brigitte Poschner-Klebel
Frank 
Christian Boesch
Prins Orlofsky 
Helmut Witek / Oliver Kraus
Dr. Falke 
Anton Scharinger
Dr. Blind 
Waldemar Kmentt
Alfred 
Neil Rosenshein
Adèle 
Edith Schmid-Lienbacher
Ida 
Ingeborg Dobozy
Frosch 
Hans Hollmann
Iwan 
Cengiz Saner
Melanie 
Corinne Romijn
Faustine 
Else Noe
Felicita 
Angela Bello
Minni 
Tineke Mulder
Sidi 
Young Hee Kim
Hermine 
Els Zomerdijk
Natalie 
Ewa Janulek
Sabine 
Elzbieta Bega
Silvia 
Diana Haslam
Ali-Bey 
Ernst-Theo Richter
Ramusin 
Jon Thorsteinsson
Diener 
Philip Burbidge
Frans Fiselier
Ruud Kok
Murray 
Jeremy Munro
Cariconi 
Andrea Poddighe
Ein Gast 
Leo Post