Een boodschap van tijdloze hoop

Voor alle programma’s die ik de afgelopen 30 jaar als directeur van DNO heb mogen samenstellen, was per seizoen een voorbereiding van minimaal drie jaar nodig. Nu ik mijn functie als directeur per 1 september 2018 neerleg, introduceer ik dus een nieuw seizoen dat ik weliswaar zelf heb geprogrammeerd, maar dat tegelijkertijd ook het eerste DNO-seizoen is waarin mijn opvolger aan het roer staat. Een overgangsfase kan onverwachte deuren openen. De continuïteit blijft gewaarborgd, maar er kunnen zich nieuwe mogelijkheden aandienen, zeker op een moment dat de kunsten in het algemeen en opera in het bijzonder een jongere generatie zangers, musici en regisseurs en een nieuw publiek proberen te bereiken.

Identiteit en Confrontatie

Het centrale thema van het seizoen 2018-2019 is Identiteit en Confrontatie. Het aanbod aan voorstellingen is helemaal in overeenstemming met de basisbeginselen die zo kenmerkend zijn voor DNO. We brengen het kernrepertoire in innovatieve ensceneringen van hoog muzikaal niveau, maar geven ook een nieuwe invulling aan belangrijke stukken uit de twintigste eeuw en genereren nieuw werk van componisten en regisseurs – oude bekenden of mensen die bij ons hun debuut maken.

Opera Studio

Dit seizoen gaat ook De Nationale Opera Studio onder artistiek leiderschap van Rosemary Joshua van start, een belangrijk initiatief waaraan jarenlang is gewerkt. Het voegt een bijzonder waardevol creatief reservoir aan onze activiteiten toe: voor de eerste keer worden getalenteerde jonge zangers, die aan DNO zijn verbonden, gecast voor uitvoeringen in de grote zaal.

Ik ben er daarnaast zeer trots op dat ik de vierde editie van het Amsterdamse Opera Forward Festival (OFF) mag aankondigen. Dankzij de ruimhartige steun van de founding partners en vele anderen kunnen we tijdens dit festival wederom een breed scala aan internationale projecten op het gebied van muziektheater ten tonele voeren, die de ruimere betekenis weerspiegelen van ‘opera’ als een onmisbare en zich voortdurende evoluerende vorm van kunst.

Reprises

Het seizoen wordt geopend met een reprise van Mozarts Die Zauberflöte. De geliefde productie van Simon McBurney wordt deze keer gedirigeerd door Antonello Manacorda – zijn debuut bij DNO én het Nederlands Kamerorkest. Ik vind het geweldig dat we Robert Wilsons fenomenale productie van Puccini’s Madama Butterfly weer kunnen opvoeren. De titelrol wordt gezongen door Elena Stikhina. Jader Begnamini maakt eveneens zijn DNO-debuut als dirigent van het Residentie Orkest.

Samenwerking

In de afgelopen paar jaar hebben zowel Lotte de Beer als Floris Visser grote indruk gemaakt als succesvolle en zeer tot de verbeelding sprekende Nederlandse operaregisseurs. DNO is blij dat we de samenwerking ook dit seizoen kunnen voortzetten.

Lotte de Beer regisseert een nieuwe Barbiere di Siviglia, ontworpen door de Britse kunstenaar Julian Crouch en onder muzikale leiding van Maurizio Benini. De cast wordt aangevoerd door de ongeëvenaarde Ambrogio Maestri en sopraan Nino Machaidze.

Floris Visser ensceneert Vivaldi’s dramatische oratorium Juditha Triumphans met de Franse sopraan Gaëlle Arquez in de titelrol. Vivaldi-specialist Andrea Marcon maakt opnieuw zijn opwachting bij DNO, deze keer met zijn eigen ensemble La Cetra Barockorchester Basel.

Nieuwe DNO-producties

In het komende seizoen staan drie belangrijke nieuwe DNOproducties centraal:
een nieuwe productie van Jenůfa, het meesterwerk van Janácek, gedirigeerd door Tomáš Netopil en geregisseerd door Katie Mitchell. De cast wordt aangevoerd door Annette Dasch en Evelyn Herlitzius. Voor Wagners Tannhäuser zullen Marc Albrecht en Christof Loy nauw samenwerken. Dit is een van de projecten, waarin het fantastische DNO-koor onder leiding van Ching-Lien Wu een grote rol speelt.

Deze twee producties worden begeleid door het Nederlands Philharmonisch Orkest, nog altijd het fundament van de internationale reputatie van DNO, dat ons mede in staat gesteld heeft om als operagezelschap het huidige niveau te bereiken. Ik wil graag van deze gelegenheid gebruikmaken om mijn bewondering en dankbaarheid uit te spreken voor zowel het Nederlands Philharmonisch Orkest als het Nederlands Kamerorkest.

Eveneens van groot belang voor ons imago en onze uitstraling zijn de periodieke projecten die DNO samen met het Koninklijk Concertgebouworkest ontwikkelt. Na de gedenkwaardige Salome van afgelopen seizoen keert het orkest terug voor een nieuwe Pelléas et Mélisande onder leiding van chef-dirigent Daniele Gatti en in regie van Olivier Py.

Coproducties

Dankzij de nauwe banden van DNO met andere operahuizen brengen wij ook dit seizoen een aantal prachtige Nederlandse premières van coproducties.

De langverwachte Oedipe van de Roemeense componist George Enescu, een stuk dat grote indruk heeft gemaakt in de belangrijkste operahuizen over de hele wereld, is bij DNO te zien in de gelauwerde productie van het Spaanse team La Fura dels Baus (Àlex Ollé en Valentina Carrasco). Na de internationale première in De Munt in Brussel heeft deze productie onlangs triomfen gevierd in het Royal Opera House in Londen. De prestigieuze cast wordt aangevoerd door Johan Reuter, Sophie Koch en Violeta Urmana. Het Nederlands Philharmonisch Orkest staat onder leiding van Marc Albrecht.

Porgy and Bess van Gershwin, een ander meesterwerk, wordt in een coproductie met de Metropolitan Opera en English National Opera gebracht. Deze nieuwe productie van James Robinson wordt gedirigeerd door James Gaffigan, met de befaamde Amerikaanse bariton Eric Owens in de rol van Porgy.

Opera Forward Festival

Onlangs is de nieuwe opera Girls of the Golden West van John Adams bij de San Francisco Opera in première gegaan. De Europese première vindt met dezelfde cast plaats in een productie die geregisseerd wordt door Peter Sellars. Het Rotterdams Philharmonisch Orkest staat onder leiding van Grant Gershon. DNO is er trots op dat zij voor de derde keer de Europese première mag verzorgen van een nieuwe opera van de grootste nog levende Amerikaanse componist. Het is dan ook niet meer dan logisch dat het Opera Forward Festival van 2019 met dit stuk geopend zal worden.

György Kurtág wordt algemeen beschouwd als een van de belangrijkste componisten van onze tijd. Zijn gerenommeerde en unieke oeuvre is een inspiratiebron voor vele generaties jonge componisten. Toen ik in 1988 bij DNO aantrad, had Kurtág de opdracht gekregen om een opera voor ons gezelschap te schrijven. Hij heeft mij toen gevraagd om die opdracht in te trekken, omdat hij geen beslissing over een libretto kon nemen en daardoor te onzeker was om aan de opera te kunnen beginnen. Drie decennia later heeft Kurtág wonderbaarlijk genoeg alsnog zijn opera voltooid (zijn laatste stuk, zo zegt hij zelf) met een libretto dat gebaseerd is op Fin de partie, het beroemde toneelstuk van Samuel Beckett. Het is een grote eer dat ik de wereldpremière van dit stuk in november 2018 in La Scala in Milaan mag regisseren. DNO treedt op als coproducent van deze opera, die bij ons te zien zal zijn met de originele cast en het Radio Philharmonisch Orkest onder leiding van Markus Stenz. Dit is een van de belangrijkste producties in het kader van het OFF 2019.

Micha Hamel is ongetwijfeld een van onze meest getalenteerde componisten en dichters. In zijn composities, gekenmerkt door een samensmelting van stijlen, laat hij zich in hoge mate inspireren door literair, filosofisch en visueel materiaal. Zijn nieuwe opera Caruso a Cuba is in opdracht van DNO geschreven en wordt uitgevoerd in de Stadsschouwburg in het kader van OFF. De productie wordt geregisseerd door Johannes Erath, die hiermee zijn DNOdebuut maakt. De muzikale leiding is in handen van Otto Tausk.

aus LICHT

Als afsluiting van het seizoen introduceert DNO in een coproductie met het Holland Festival 2019 en het Koninklijk Conservatorium Den Haag het belangwekkende en unieke project aus LICHT. In een periode van drie dagen kan het publiek voor de allereerste keer een rondgang maken langs de zevendelige operacyclus LICHT van Karlheinz Stockhausen. Grote delen van dit monumentale werk, waarin zangers, instrumentalisten, ensembles, koren en elektronica in een uniek Gesamtkunstwerk worden gecombineerd, worden in een bijzondere mise-en-espace uitgevoerd in de Gashouder op het Westergasterrein.

LICHT is sinds Wagners Ring het meest ambitieuze operaproject ooit. Bij dit driedaagse festival (dat drie keer herhaald wordt en via een livestream wordt uitgezonden) ligt de nadruk op de drie centrale personages in de cyclus van Stockhausen: Michael, Lucifer en Eva. Deze enscenering geeft het publiek de kans om zich onder te dompelen in de muzikale wereld van een van de grootste componisten van de vorige eeuw. Tot op de dag van vandaag behoort de elektronische muziek van Stockhausen tot de indrukwekkendste aller tijden. Hij heeft nog steeds een enorme invloed op musici in alle genres, met name in de popmuziek. Met aus LICHT sluit ik een buitengewoon tijdperk af waarin ik het voorrecht heb gehad om talloze operacomponisten van de laatste vier eeuwen iets beter te leren kennen. Toen ik in 1988 in Amsterdam begon – in de tijd van de fax en de vaste telefoon – leek het een enorme uitdaging om opera te transformeren tot een relevante en blijvende kunstvorm. Een gebrek aan traditie was in eerste instantie een handicap, maar dankzij de open houding van het Nederlandse publiek bleek dit juist een gouden kans om iets unieks tot stand te brengen. U, ons publiek, bent elk seizoen weer samen met ons op reis gegaan en deelgenoot geworden van de beste producties op operagebied. Tegelijkertijd kregen wij de gelegenheid om onze eigen artistieke respons te ontwikkelen op opera als evoluerende kunstvorm.

Afscheid en dank

DNO is vandaag de dag een zeer gerespecteerd operagezelschap vanwege de gedurfde programmering en aandacht voor kwaliteit. Nu mijn werk erop zit, doet het me een groot genoegen het meest fascinerende operagezelschap ter wereld over te dragen aan Sophie de Lint. Ik wens haar alle mogelijke succes toe en zie ernaar uit om ook in de toekomst deel te blijven uitmaken van DNO, soms als regisseur van een productie, maar ook als toeschouwer en als Amsterdammer.

Ik wil deze gelegenheid graag gebruiken om u, ons publiek en vooral onze trouwe abonnementhouders en de betrokken donateurs, te bedanken voor uw nimmer aflatende steun. Ook wil ik alle medewerkers van DNO bedanken voor hun bijdrage aan ons succes: van alle uitvoerende kunsten is opera het meest afhankelijk van goed geolied en intensief teamwork.

Verder ben ik veel dank verschuldigd aan Ted Brandsen en Els van der Plas voor hun steun en grote inzet om het idee van een succesvolle fusie van de drie instellingen werkelijkheid te laten worden. Ik zal mijn ex-collega Truze Lodder nooit vergeten vanwege de nauwe en bijzonder plezierige creatieve en productieve samenwerking gedurende zo'n 25 van de 30 jaar dat ik deze functie heb mogen vervullen. Tot slot zou dit allemaal niet mogelijk zijn geweest zonder de financiële ondersteuning van het Ministerie van OCW, de Gemeente Amsterdam en onze sponsoren en particuliere donateurs. Dank voor uw vertrouwen en uw vrijgevigheid gedurende de afgelopen 30 jaar.

Onze trouwe bezoekers wens ik een geweldig en stimulerend nieuw seizoen toe. En voor degenen die voor het eerst kennismaken met opera heb ik een dringend verzoek: laat u meeslepen door de veelzijdige en verheffende boodschap die opera te bieden heeft. Het is een boodschap van tijdloze hoop, van geloof in de kracht van de menselijke geest, van de behoefte aan compassie, diversiteit en tolerantie en van de noodzakelijke balans tussen schoonheid en tragedie in onze zoektocht naar de zin van het leven.

Daarom is opera voor mij al die jaren een constante bron van inspiratie geweest. En dat is ook precies de reden waarom ik de rijkdom die zij brengt met anderen wil blijven delen.
Dank u wel!

Pierre Audi
Directeur De Nationale Opera