Recensie Ballet: Het Zwanenmeer

De Spektakelaars bij het ballet der balletten

Het Zwanenmeer is een heuse balletklassieker: vrijwel iedereen heeft ooit Tsjaikovski’s beroemde fluitmelodie gehoord, maar om deze nu in de context van dit grandioze ballet te zien, is een bijna transcendentale ervaring.

Sinds het ballet in 1877 in première ging, hebben talloze mensen deze voorstelling mogen aanschouwen en nu eindelijk waren de Spektakelaars ook aan de beurt. Ikzelf kende de muziek, maar had het ballet niet eerder gezien. Met de andere Spektakelaars kreeg ik de unieke kans om het stuk voor het eerst te zien tijdens de voorgenerale in een vrijwel lege zaal.

De zwaan heeft een bijna mythische plek in de kunsten: in de oudheid stond ze symbool voor nobele zuiverheid en vrouwelijke gratie. In Het Zwanenmeer symboliseert Odette, de witte zwaan, de puurheid en de oprechtheid in de idealen van de prins. De zwaan heeft echter ook een negatieve keerzijde, door het zwarte vlees dat schuilgaat onder de witte veren. Odile, de zwarte zwaan, staat dan ook symbool voor de materiële en sensuele verleidingen van het leven.

Het Zwanenmeer vertelt het verhaal van Prins Siegfried die op zijn achttiende verjaardag, door zijn moeder gevraagd wordt om een bruid te zoeken. Wanneer Siegfried met zijn beste vriend in een bos op jacht is, stuiten ze op een meer. Hier ontmoet Siegfried de zwaan Odette, die hem vertelt dat ze betoverd is. Siegfried is vastberaden om Odette tot zijn bruid te maken, maar of hem dit lukt valt nog te bezien.

Deze voorstelling is een visueel pareltje. Is het niet de sensationele muziek of de waanzinnige choreografie die je betovert, dan zullen de decors en kostuums dat zeker wel doen. Na elke decorwisseling wordt je verrast met alsmaar mooiere sets. Alleen het decoratelier van Het Nationale Ballet heeft de gave om een moeras romantisch te doen ogen.

Het Zwanenmeer illustreert de aloude keuze tussen liefde en lust. Staan we behoedzaam of hedonistisch in het leven? Door naar Het Zwanenmeer te gaan stel je jezelf de vraag: Ben ik de witte of de zwarte zwaan?

Door: Maurice van Schendel, Spektakelaar