Professor Cees Dam, architect van Nationale Opera & Ballet, overleden (1932–2026)

Maandag 13 april 2026 overleed na een kort ziekbed professor Cees Dam op 93-jarige leeftijd. Hij was de oprichter van Dam & Partners Architecten en een van de meest eigengereid-bevlogen architecten van Nederland. Cees Dam is de architect van onder andere Nationale Opera & Ballet en Stadhuis Amsterdam (in samenwerking met Wilhelm Holzbauer).

Stijn Schoonderwoerd, algemeen directeur Nationale Opera & Ballet:
“Cees Dam heeft met zijn ontwerp van dit theater, zijn meesterwerk, een belangrijke stempel gedrukt op ons als huis voor opera en ballet. Met zijn tijdloze esthetiek, de toegankelijkheid van de publieksfaciliteiten, de uitmuntende technische voorzieningen en zijn vermogen om een van de grootste theaterzalen in ons land toch intiem te houden, heeft hij opera en ballet in Nederland vleugels gegeven.”

Vanaf zijn start als onafhankelijk architect begin jaren zestig tot begin deze eeuw ontwierp en realiseerde hij honderden projecten. Telkens verbond hij heersende opvattingen met een on-Nederlands gevoel voor flair. Enkele projecten werden bij leven al een monument.

Architectuur was voor Cees Dam in de eerste plaats een excuus, een middel om ruimte te geven aan mensen, aan schoonheid en aan verwondering. Zijn oeuvre strekt zich uit van publieke en private interieurs en meubels tot stadhuizen en wolkenkrabbers. Onder andere Nationale Opera & Ballet en Stadhuis in Amsterdam (in samenwerking met Wilhelm Holzbauer), het Stadhuis van Almere, Wilhelminahof (de eerste gebouwen op de Kop van Zuid) in Rotterdam en het Huis van de Toekomst in Rosmalen zijn daar sprekende voorbeelden van. Ieder op eigen schaal, elk met zijn onmiskenbare handschrift. De doorbraak voor hem en het bureau was de woningbouw van Seinpost in Scheveningen uit 1980.

Cees Dam putte in zijn werk uit de moderne beeldende kunst, het theater en de muziek. Die dwarsverbanden waren geen decoratie maar voeding, zichtbaar van concept tot detail in de kwaliteit van zijn ruimtes. Zoals in het interieur van restaurant Le Garage in Amsterdam, het elegante moderne grachtenpand Amstel 270 of de ingrijpende renovatie en uitbreiding van het Ministerie van Landbouw en Economische Zaken aan de Bezuidenhoutseweg in Den Haag en de renovatie van het Abdijcomplex te Middelburg voor de Provinciale Staten van Zeeland. Bijzonder dierbare ontwerpen voor hemzelf waren de showroom voor couturier Frans Molenaar in Amsterdam en het graf van Karel Appel op de begraafplaats Père-Lachaise in Parijs.

Graag en vaak nam hij deel aan het publieke debat. Hij vervulde adviesfuncties op het gebied van kunst en cultuur, zat de welstandscommissie van Amsterdam voor en was veelgevraagd jurylid. Bij een groot publiek is hij onder andere bekend van zijn populaire Teleac-cursussen over architectuur op tv.

Vanaf 1993 was Cees Dam hoogleraar aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft; van 1995 tot 1998 was hij er ook decaan. Hij leidde er met zijn scherpe en eigenzinnige kijk op het vak een nieuwe generatie architecten op. Of in zijn eigen woorden: "We moeten altijd blijven vechten voor het onmogelijke. Dat is immers zoveel mooier dan het mogelijke."

In 2007 werd Cees Dam benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij was Officier in de Orde van Oranje-Nassau (1995) en ontving in 2009 de Gouden Eeuw Award omdat hij "als een van de weinige Nederlandse architecten in staat is om gebouwen een grootse uitstraling te geven." Daarnaast was hij jarenlang honorair consul van Guatemala in Nederland.

Tot op hoge leeftijd voelde Cees Dam zich betrokken bij het bureau. Dam & Partners Architecten blijft onder leiding van architect Diederik Dam en het hele team werken aan architectuur die er werkelijk toe doet: nieuwsgierig, eigenwijs en van morgen.